Það sem kemur út
Málkerfið dregur fram gagnlegan lestrarþráð: reynsla fær heiti, heiti gera flokkun mögulega og talning og reglur móta skáldlegt mál. Beina stoðin er skýrust í bragfræði Snorra-Eddu. Yfirferðin staðfestir ekki fastan dullykil sem jafnar goðum við bókstafi eða heimum við tölustafi.
Tilraun til samfellds lesturs
Tilraun til endursagnar með lesrammanum: Maðurinn nemur veröldina, nefnir hana og skipar reynslu sinni í orð og tímabil. Af orðum og verkum spretta ný orð og ný verk; skáldið mótar þau með talningu og hljóðreglum. Þetta er ný samantekt Þekkingar yfir valda staði, ekki þýðing Eddanna eða söguleg tímaröð.
Sjá sterkasta textastaðinn: Háttatal ↓Aðferð, heimildir og leiðréttingar
- Lesa staðinn í samhengi og skrá útgáfu.
- Prófa tengingu við nafngiftir, talningu, skynjun og reglur um mál.
- Aðgreina það sem stendur í texta frá túlkun með Málkerfinu.
- Leita að mótdæmum og skrá hvað gæti veikt túlkunina.
„Beinn textastuðningur“ á við þrönga athugun í viðkomandi færslu, ekki staðfestingu alls lesrammans. „Samanburður“ er túlkun; „óstaðfest“ vantar frekari rök; „mótpróf“ kannar hvar orðlíking getur villt um.
Vefútgáfur Völuspár og Hávamála voru skoðaðar ásamt samanburðartexta Bugges. Í Snorra-Eddu 1875 voru prentmyndir á PDF-síðum 49, 105, 106 og 222 yfirfarnar. Prentútgáfa og handrit eru ekki lögð að jöfnu. Erindatöl Bugges hér vísa til samfellda útgáfutextans; tölur handritsdálka geta verið aðrar.
- Eldri samtalsglósur fullyrða sums staðar að Eddurnar séu saga uppruna málsins og að níu hafi verið bætt við eldra kerfi. Sú staðfesting var of sterk; þessi yfirferð gefur henni ekki heimildastoð. Upprunalegu glósurnar eru varðveittar sem samtalsheimild.
- Samsvörun við Phaistos er ekki óháð staðfesting þegar lykillinn var sjálfur mótaður með hliðsjón af Völuspá. Prófa þarf fyrirfram skráðar reglur á texta sem ekki var notaður við smíði lykilsins.
- OCR safnsins inniheldur samrunna stafi, rangar tölur og blandað útgáfuefni. Hráar leitartalningar úr því væru ekki áreiðanleg mæling á orðnotkun handritanna.
Sækja rannsóknargögn (JSON) · Lesramminn í verkefninu
samanburður
Tal sem frásögn
Völuspá 1, Guðni Jónsson
vel fyr telja
- Í textanum
- Völvan flytur forna frásögn úr minni.
- Lestur með Málkerfinu
- Talning og frásögn má skoða sem röðun efnis.
- Mörk og mótrök
- Samhengið krefst ekki reiknings eða tölustafa.
Opna textastað ↗ · Útgefinn veftexti
óstaðfest
Níu og mjötviður
Völuspá 2, Bugge: dálkar Konungsbókar og Hauksbókar
nío iviþi
- Í textanum
- Dálkarnir sýna ólíkar orðmyndir: iviþi og iuidiur.
- Lestur með Málkerfinu
- Níu má prófa sem skipulagsmynd; mjötvið sem miðju kerfisins.
- Mörk og mótrök
- Hvorki taugakerfi né tölustafir 1–9 eru tilgreindir. Lesbrigðið þarf sjálfstæða merkingarrannsókn.
Opna textastað ↗ · Útgefin uppskrift; ekki ný handritslesning
beinn textastuðningur
Nöfn og tími
Völuspá 5–6, Guðni Jónsson
nöfn of gáfu … árum at telja
- Í textanum
- Nafngiftir tengjast skipan tímans.
- Lestur með Málkerfinu
- Málkerfið dregur fram samband heita, flokkunar og tímatalningar.
- Mörk og mótrök
- Þetta lýsir ekki uppruna allra tungumála.
Opna textastað ↗ · Útgefinn veftexti
samanburður
Nöfn bera rúmskipan
Völuspá 11, Bugge
Norðri, Suðri, Austri, Vestri
- Í textanum
- Áttanöfn birtast meðal dvergaheita.
- Lestur með Málkerfinu
- Persónugervingar geta borið hugtök um rými.
- Mörk og mótrök
- Þessi fjögur heiti gera ekki alla dverga að bókstöfum.
Opna textastað ↗ · Útgefinn samanburðartexti
samanburður
Líf og hæfileikar
Völuspá 17–18, Bugge
önd … óð
- Í textanum
- Askur og Embla öðlast lífseiginleika.
- Lestur með Málkerfinu
- Lesa má sköpunina með hliðsjón af tilurð skynjunar og hugsunar.
- Mörk og mótrök
- Nákvæm jafna milli hverrar gjafar og hljóðs eða bókstafs kemur ekki fram.
Opna textastað ↗ · Útgefinn samanburðartexti
mótpróf
Próf á merkingu mæla
Völuspá 46, Guðni Jónsson
mælir Óðinn við Míms höfuð
- Í textanum
- Óðinn á orðaskipti við höfuðið.
- Lestur með Málkerfinu
- Orðmyndin kallar á samanburð við mælingar.
- Mörk og mótrök
- Hér styður samhengi talmerkingu; mæling er viðbót túlks. Orðlíking nægir ekki.
Opna textastað ↗ · Útgefinn veftexti
mótpróf
Áttar í samhengi
Völuspá 61, Guðni Jónsson
áttar höfðu
- Í textanum
- Orðalagið vísar til taflna sem höfðu verið í eigu þeirra.
- Lestur með Málkerfinu
- Skoða þarf beygingu áður en orðið er tengt tölum.
- Mörk og mótrök
- Áttar staðfestir hér hvorki töluna átta né heiti mannflokks. Sjá einnig fyrri málfræðiyfirferð verkefnisins.
Opna textastað ↗ · Útgefinn texti og fyrirliggjandi málfræðiyfirferð
beinn textastuðningur
Orð vekur orð
Hávamál 138–144
orð mér af orði orðs leitaði
- Í textanum
- Í frásögninni fylgja rúnanámi vaxandi fróðleikur, orð og verk. Níu nætur og níu fimbulljóð koma fyrir í næstu erindum á undan orðunum.
- Lestur með Málkerfinu
- Hér er sterkur samanburður við lærdóm sem byggist á fyrri lærdómi: eitt orð kallar fram annað og eitt verk leiðir til annars.
- Mörk og mótrök
- Textinn lýsir ekki heilastarfsemi með tæknilegum hætti. Níutalan staðfestir ekki að níu hafi verið bætt við eldra áttakerfi.
Opna textastað ↗ · Útgefinn veftexti, erindi yfirfarin
beinn textastuðningur
Mál, heyrn og sjón
Gylfaginning 9 í útgáfu 1875, bls. 19 · PDF 49
málit ok heyrn ok sjón
- Í textanum
- Í sköpun Asks og Emblu eru mál, heyrn og sjón talin meðal gjafanna, ásamt lífi, viti og öðrum eiginleikum. Þeim eru einnig gefin nöfn.
- Lestur með Málkerfinu
- Þetta er skýr tenging milli manns, skynjunar, máls og nafngiftar. Hún fellur vel að spurningu Málkerfisins um hvernig reynsla verður skiljanleg.
- Mörk og mótrök
- Snorrafrásögnin er ekki orðrétt endurtekning Völuspár. Ekki má flytja hvert orð hennar inn í eldri kvæðið eða telja textana tvær óháðar sannanir fyrir sömu tilgátu.
Opna textastað ↗ · Prentmynd skoðuð, OCR borið saman
beinn textastuðningur
Skáldskapur skýrir eigið mál
Bragaræður 6 og eftirmáli í útgáfu 1875, bls. 75–76 · PDF 105–106
mál ok hættir
- Í textanum
- Bragi greinir skáldskap eftir máli og háttum. Næsta síða skýrir kenningar og segir bókina eiga að hjálpa ungum skáldum að læra orð og skilja það sem er hulið kveðið.
- Lestur með Málkerfinu
- Þarna lýsir textinn sjálfur reglum um merkingu og orðaval. Málkerfið getur byggt á þessum skýringum þegar það prófar túlkun goðaheita.
- Mörk og mótrök
- Skýringin vísar til eigna og verka goðanna. Hún heimilar ekki hvaða stafajöfnu sem er; hver kenning þarf að ganga upp samkvæmt tilgreindum tengslum.
Opna textastað ↗ · Prentmyndir 105 og 106 skoðaðar
beinn textastuðningur
Talning, mál og hljóð
Háttatal 1–2 í útgáfu 1875, bls. 194 · PDF 222
Tala ok grein … Málsgrein ok hljóðsgrein
- Í textanum
- Textinn greinir talningu hátta, vísuorða og samstafa. Síðan ræðir hann málsgrein, hljóðsgrein og hendingar. Þetta stendur beint í prentuðu síðunni.
- Lestur með Málkerfinu
- Þetta er sterkasti textastaður yfirferðarinnar fyrir tengingu talningar og máls: orð og hljóð mynda byggingu sem er hægt að telja og lýsa með reglum.
- Mörk og mótrök
- Hér er fjallað um bragfræði. Niðurstaðan nær ekki sjálfkrafa til þess hvernig mannlegt mál varð fyrst til eða þess að goðin séu tölustafir.
Opna textastað ↗ · Prentmynd skoðuð, OCR borið saman