01 · Skoða og gera
Skoða bók
Ég skoða bókina.
Εγώ εξετάζω το βιβλίο.
Gerandi og viðfang
Smiðjan opnast hér. Öll grunndæmin eru líka læsileg fyrir neðan.
01 · SKOÐA
ÍS Íslenska
ΕΛ Nútímagríska
Smelltu á orðlið. Litir og heiti sýna merkingarhlutverk; fall og setningarstaða birtast í skýringunni ásamt orðabókartenglum.
02 · HUGSA
Hvað sýnir samanburðurinn?
Heimildir fyrir þessu dæmi
Setningarnar eru samdar til kennslu. Heimildirnar styðja beygingar og málfræðireglur; setningarnar eru ekki tilvitnanir.
03 · SKILA
Þetta er æfing í skilningi, ekki mæling á námsárangri.
Val og æfingasvör eru varðveitt í þessum vafraflipa.
BYRJAÐU Á ÞVÍ SEM ÞÚ ÞEKKIR
Veldu úr 20 dæmum
20 dæmi
Engin dæmi passa. Prófaðu annað orð eða hreinsaðu síurnar.
02 · Skoða og gera
Lesa bók
Ég les bókina.
Εγώ διαβάζω το βιβλίο.
Nútíð og samræmi
03 · Skoða og gera
Skrifa bréf
Ég skrifa bréfið.
Εγώ γράφω το γράμμα.
Þolfall getur litið út eins og nefnifall
04 · Skoða og gera
Opna glugga
Ég opna gluggann.
Εγώ ανοίγω το παράθυρο.
Gerandi veldur breytingu
05 · Skoða og gera
Loka glugga
Ég loka glugganum.
Εγώ κλείνω το παράθυρο.
Sama viðfang, ólíkt fall
06 · Hugsa og upplifa
Hugsa um bók
Ég hugsa um bókina.
Εγώ σκέφτομαι το βιβλίο.
Hugsun og sagnmynd
07 · Hugsa og upplifa
Muna eftir bók
Ég man eftir bókinni.
Εγώ θυμάμαι το βιβλίο.
Forsetning og fall
08 · Hugsa og upplifa
Líka bók
Mér líkar bókin.
Μου αρέσει το βιβλίο.
Upplifandi er ekki alltaf í nefnifalli
09 · Hugsa og upplifa
Vanta bók
Mig vantar bókina.
Μου λείπει το βιβλίο.
Sama skortstaða, ólík setningargerð
10 · Hugsa og upplifa
Óttast hund
Ég óttast hundinn.
Εγώ φοβάμαι τον σκύλο.
Frumlag sem upplifir
11 · Breyting og miðmynd
Klæða sig
Ég klæði mig.
Εγώ ντύνομαι.
Afturbeyging
12 · Breyting og miðmynd
Þvo sér
Ég þvæ mér.
Εγώ πλένομαι.
Afturbeyging og þágufall
13 · Breyting og miðmynd
Hittast
Við hittumst.
Εμείς συναντιόμαστε.
Gagnverkandi merking
14 · Breyting og miðmynd
Gluggi opnast
Glugginn opnast.
Το παράθυρο ανοίγει.
Frumlag sem verður fyrir breytingu
15 · Breyting og miðmynd
Gluggi lokast
Glugginn lokast.
Το παράθυρο κλείνει.
Breyting án nefnds geranda
16 · Skila og miðla
Skila bók
Ég skila kennaranum bókinni.
Εγώ επιστρέφω το βιβλίο στον δάσκαλο.
Tveir þágufallsliðir, tvö hlutverk
17 · Skila og miðla
Gefa bók
Ég gef kennaranum bókina.
Εγώ δίνω το βιβλίο στον δάσκαλο.
Gerandi, gjöf og viðtakandi
18 · Skila og miðla
Senda bréf
Ég sendi kennaranum bréfið.
Εγώ στέλνω το γράμμα στον δάσκαλο.
Hlutur sem fer til viðtakanda
19 · Skila og miðla
Sýna bók
Ég sýni kennaranum bókina.
Εγώ δείχνω το βιβλίο στον δάσκαλο.
Viðtakandi sjónrænna upplýsinga
20 · Skila og miðla
Segja sögu
Ég segi kennaranum söguna.
Εγώ λέω την ιστορία στον δάσκαλο.
Viðfang getur verið frásögn
UM ÞESSA ÚTGÁFU · 0.1
Samhengið ræður skýringunni
Þetta eru 20 frumsamin dæmi í nútíð, með fyrirfram yfirförnum breytingum á persónu og tölu. Smiðjan sýnir valdar samsvaranir milli íslensku og nútímagrísku. Hún býr ekki til frjálsar þýðingar.
Hlutverk og form
Upplifandi getur verið í öðru falli en nefnifalli. Það sem breytist getur verið frumlag. Sameiginlegt hlutverk merkir því ekki alltaf sama fall eða sömu setningarstöðu.
Dæmi, ekki algild regla
Íslensk miðmynd og grísk mið-/þolmyndarform falla ekki alltaf saman. Gríska hefur oft fleiri en eina eðlilega leið til að segja hið sama. Við sýnum eina valda leið í hverju dæmi.
Prófum skilning
Lestu setninguna, finndu hver gerir eða upplifir hvað og útskýrðu breytinguna með eigin orðum. Óháð notendapróf og yfirferð grískumælandi kennara hafa ekki farið fram.
Heimildir og yfirferð
Málfræðireglur og beygingar bornar saman við heimildir hér fyrir neðan. Yfirferð 24. október 2026. Dæmi og skýringar: Þekking, að frumkvæði Björgvins Þórs Hólm og eftir hugmyndum frá Emmu.
- Íslensk nútímamálsorðabók — Árnastofnun ↗
Merking og setningardæmi, meðal annars fyrir loka, muna eftir, líka, vanta, þvo sér, hittast og skila. Flettur voru lesnar úr gagnútgáfu 2023-12 sem þegar er í Málkerfinu. Kennslusetningarnar hér eru samdar sérstaklega.
- BÍN — þvo ↗
Beygingardæmið staðfestir nútíðina þvæ, þværð, þvær, þvoum, þvoið, þvo.
- Omer Preminger: Agreement and its failures ↗
Um samræmi með íslensku aukafallsfrumlagi og nefnifallsandlagi; dæmi með líka á bls. 188. Styður greinarmun á merkingarhlutverki, falli og sagnsamræmi.
- Grísk skólamálfræði — sagnir ↗
Opinber kennslubók: nútíðarbeygingar, sagnmyndir og munurinn á beygingarmynd og merkingu. Þar er einnig skýrt að grískt frumlag má oft skilja af samhengi.
- Grísk skólamálfræði — virkni og sagnmyndir ↗
Opinber kennslubók með meðal annars ντύνω/ντύνομαι og πλένω/πλένομαι. Sögn í formi sem kallað er παθητική φωνή þarf ekki að lýsa þolmyndaratburði.
- Grísk skólamálfræði — fornöfn ↗
Sterk persónufornöfn og veiku eignarfallsmyndirnar μου, σου, της, μας, σας, τους.
- Λεξικό της κοινής νεοελληνικής — σκέφτομαι ↗
Orðabók Grísku málstöðvarinnar: merking og setningargerð sagnarinnar σκέφτομαι.
- Λεξικό της κοινής νεοελληνικής — θυμάμαι ↗
Orðabók Grísku málstöðvarinnar: að muna eða hafa í minni. Hér er valin ein algeng beygingarleið úr fleiri leyfilegum myndum.
- Λεξικό της κοινής νεοελληνικής — λείπω ↗
Merkingin að eitthvað skorti eða sé ekki til staðar. λείπω getur einnig tjáð söknuð; dæmið hér afmarkast við bók sem vantar.
- Λεξικό της κοινής νεοελληνικής — αρέσω ↗
Orðabókarflettan αρέσω sýnir meðal annars μου αρέσει með eintölu og του αρέσουν með fleirtölu.
- Ελληνικά με την παρέα μου 2 — Aristótelesarháskólinn ↗
Kennsluefni með beygingu og notkun συναντιέμαι, þar á meðal fleirtölumyndum.