hljóð
Beiðni um áheyrn: sá sem talar biður að aðrir hlusti.
Völuspá · 1. erindi, upphaf
Skoða textastað: hljóð →Orðgrunnur
Finndu orðmynd, skoðaðu skráða merkingu og lestu hana í samhengi heimildanna.
Umfang, uppruni og prófdæmi orðasafnanna →
Ritspor lykilorða: textastaðir, merking og heimildir →
Orð í samhengi · 10 lykilorð
Hér opnast varðveitt textadæmi með skýringu, heimild og leitarsviði.
tunga
Tungan sem talfæri og málbeiting manns. Vísan varar við hröðum, stjórnlausum orðaflaumi.
Hávamál · Hávamál 29, línur 1–6 í vísunni (orðið í línu 4)
Skoða textastað: tunga →hugur
Innra hugar- og tilfinningalíf einstaklings, tengt hjartanu og eigin hugarástandi.
Hávamál · Hávamál 95, línur 1–3 í vísunni
Skoða textastað: hugur →minni
Hæfni til að muna eða rifja upp það sem mælandinn hefur heyrt.
Strengleikar, eða Lioðabók — Forræða · Forræða, prentuð bls. 2, málsgrein sem hefst „Oc fyrir þui ihugaða ec“; lok fyrirmæla um að telja fram ljóðin
Skoða textastað: minni →mál
Tal manna: það sem menn segja og hlustað er á.
Hávamál · Hávamál 111, línur 4–6 í vísunni (orðið í línu 6)
Skoða textastað: mál →orð
Orð leiðir að öðru orði í lýsingu á vaxandi fróðleik.
Hávamál · Hávamál 141, línur 1–5 í vísunni (orð í línu 4)
Skoða textastað: orð →þekking
Þekking er hér kunnátta og innsýn sem fæst með menntun og eykur getu kvenna til að hafa áhrif á eigin kjör.
Bríet Bjarnhéðinsdóttir: Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna · Lok greinar · bls. 47
Skoða textastað: þekking →tákn
Tákn merkir hér undur eða jartegnir sem taldar eru sýna mátt og miskunn Maríu.
Maríu jartegnir: Vor frv hialpadi abbadisi merkiliga / Af abbadis einni · Nr. 34 · B · fyrsta málsgrein
Skoða textastað: tákn →varpa
Varpa merkir hér að kasta eða fleygja hlut frá sér; konungur kastar knífinum á borðið.
Hervarar saga ok Heiðreks konungs · Íslenskur texti · bls. 47
Skoða textastað: varpa →skilningur
Skilningur er hér hæfni til að átta sig á málefni og leggja mat á það; talað er með gagnrýnum hætti um takmarkaða innsýn í réttindi og menntun kvenna.
Bríet Bjarnhéðinsdóttir: Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna · „Annaðhvort nær minni þeirra …“ · bls. 42
Skoða textastað: skilningur →Ein leit í orðabókunum
Leitað er samtímis í innfluttu orðabókasöfnunum og heimsorðagrunni. Nákvæmar orðmyndir; beygingaleit þar sem hún er tiltæk. Skýringar birtast á tungumáli heimildar. Hver færsla er merkt tungumáli, heimild og leyfi.
Niðurstöður telja færslur í heimildasöfnum; sama orð getur komið fyrir í fleiri söfnum. Danski grunnurinn birtir merkingartengsl fremur en fullar orðskýringar. Textastaði og ítarlegar sérleitir má opna hér fyrir neðan.
Orðasamanburður
Veldu tvær færslur með Bera saman. Þær mega vera úr mismunandi leitum; valið helst meðan þú leitar hér en hreinsast við endurhleðslu.
Skoðaðar eru skráðar upplýsingar heimildanna. Sameiginleg stafsetning eða hljóð eitt og sér staðfestir ekki skyldleika.
Sláðu inn orð til að leita í orðabókunum.
Orðabækur hver fyrir sig og textaheimildir
Íslenskar orðskýringar
Sæki yfirlit íslenskra orðskýringargagna…
Orðskýringar úr Íslenskri nútímamálsorðabók, ásamt notkunardæmum, orðasamböndum, málsniði og tiltækum málfræðiskýringum. Leitað að nákvæmri grunnmynd. Tenglar á BÍN og Málið.is fylgja hverri leit.
Heimild, útgáfa, leyfi og framsetning
Efni úr Íslenskri nútímamálsorðabók, gefinni út af Árnastofnun, er birt hér. Halldóra Jónsdóttir og Þórdís Úlfarsdóttir eru höfundar og ritstjórar Íslenskrar nútímamálsorðabókar. Orðabókin er gefin út með CC BY-SA 4.0 leyfi og birt hér með þeim skilyrðum og skilmálum sem kveðið er á um í leyfinu.
Notuð er útgáfan frá desember 2023. XML-gögnum er breytt í JSON-leitarsnið og lesviðmót; merkingar, dæmi, notkunarmerkingar, orðasambönd og málfræðileg atriði varðveitt. Orðskýringargögnin og þetta breytta gagnasnið eru undir sama CC BY-SA 4.0 leyfi. Árnastofnun ber enga ábyrgð á framsetningu hér. Nýrri opinber orðabók getur innihaldið breytingar. Orðabókarskýring er ekki sjálfstæð staðfesting á elstu ritheimild orðs.
Frumgögn og útgáfa hjá CLARIN-IS ↗ · Sækja upprunalega XML-gagnapakkann · CC BY-SA 4.0 ↗
Norskar orðabækur
Sæki yfirlit…
Nákvæm uppflettiorð og beygingarmyndir · há- og lágstafir jafngilda. Merkingar og dæmi eru á norsku. Lesútgáfa úr heilum niðurhalssöfnum Bokmålsordboka og Nynorskordboka; opnaðu frumheimild fyrir fulla ritstjórnarsýn. Orðsifjar eru orðabókarskýringar, ekki staðfest elstu ritdæmi. Beygingar geta innihaldið dagsett eldri afbrigði.
Heimild: Universitetet i Bergen og Språkrådet · CC BY 4.0. Gögn sett í leitarsnið; greinatexti og beygingargögn varðveitt í gagnasafninu.
Sláðu inn norskt uppflettiorð eða beygingarmynd.
Sænsk orðabók
Sæki yfirlit…
Heil niðurhalssöfn Folkets lexikon. Sænskar skýringar, enskar þýðingar, dæmi, samheiti og beygingar þar sem þau fylgja færslunni. Nákvæm grunnmynd eða skráð beygingarmynd. Samfélagsorðabók sem er hýst hjá KTH; ekki opinber íslensk þýðing eða sjálfvirk staðfesting á málskyldleika.
Heimild, leyfi og breytingar
Folkets lexikon er samfélagsorðabók sem byggðist upphaflega á sænsk–enskum og ensk–sænskum Lexin-orðabókum Språkrådet. KTH hýsir þjónustuna. Birt niðurhalssöfn voru síðast uppfærð 14. desember 2024, útgáfa 1.0.4488, sótt 22. október 2026.
Frumgögn og breytt JSON-gagnasnið hér eru undir CC BY-SA 2.5. XML-færslur varðveittar í JSON-trjám og nákvæmri orðmyndaleit; lesviðmót afkóðar textamerki. Engin ný merking, beyging eða IPA búin til. Eldri Flash-miðlar eru ekki spilaðir; framburðarskrift heimildar er merkt sérstaklega og er ekki IPA.
Um Folkets lexikon ↗ · CC BY-SA 2.5 ↗ · Sækja bæði upprunalegu XML-söfnin
Sláðu inn uppflettiorð eða skráða beygingarmynd.
Danskur orðgrunnur
Sæki yfirlit…
Nákvæm grunnmynd eða skráð beygingarmynd. Opinber COR-gögn með málfræði, stöðu orðmynda, yfirhugtökum, samheitum og merkingartengslum þar sem þau eru skráð. Merkingartengsl eru á dönsku; tengd orð eru ekki öll samheiti. Fullar orðskýringar og dæmi má lesa hjá Den Danske Ordbog með tengli úr færslu.
Heimildir, útgáfur, leyfi og afmörkun
COR 1.5.1.0 frá Dansk Sprognævn samsvarar Retskrivningsordbogen 5.1, birt 16. desember 2025. COR.EXT 1.0 er viðbót frá Det Danske Sprog- og Litteraturselskab. COR.SEM 1.0 er frá DSL og Center for Sprogteknologi, Københavns Universitet. Heil birt TSV-söfn sótt 22. október 2026, varðveitt og sett í JSON-leitarsnið undir CC0 1.0.
COR-form sýna N (staðlað), K (ekki staðlað í orðabókinni, talið líklega rétt) eða U (óstaðlað/sjálfvirkt). COR.EXT sýnir einnig hvort fletta er skráð vörumerki. COR og COR.SEM-flettur birtast aðskildar; skráð tengiauðkenni tengja merkingar, sem geta haft annan orðflokk eða grunnmynd. Engar þýðingar, beygingar eða framburður búnir til. Þetta eru ekki öll dönsk orð eða heildartexti Den Danske Ordbog. COR.SEM.EXT er ekki innflutt.
Frumheimildir og útgáfur ↗ · Merking gagnaflokka ↗ · CC0 1.0 ↗ · Sækja öll þrjú upprunalegu TSV-söfnin
Sláðu inn danskt orð eða skráða beygingarmynd.
Færeyskt orðasafn
Sæki yfirlit færeyskra gagna…
Heilt færeyskt niðurhalssafn Kaikki úr ensku Wiktionary-útgáfunni. Nákvæm grunnmynd eða skráð beygingarmynd; há-/lágstafir jafngilda og broddar varðveitast. Merkingarskýringar eru á ensku. Beygingar, IPA og orðsifjar birtast þar sem þær fylgja heimildinni. Þetta eru ekki öll færeysk orð og ekki heildarsafn Sprotans eða Føroyska bendingargrunnsins.
Heimildir, leyfi og afmörkun
Höfundar ensku Wiktionary; Kaikki.org og Tatu Ylonen/Wiktextract sáu um útdrátt og eftirvinnslu. Gögn sótt 23. október 2026, útdráttur 21. október úr Wiktionary-gagnadumpi 1. október 2026. Allar sóttar færeyskar færslur og reitir varðveitt í JSON, með sérstakri grunn-/beygingarmyndaleit. Tæknimerki beygingarsniðmáta teljast ekki orðmyndir. Engar skýringar, beygingar eða hljóðgildi búin til. Útdráttur getur innihaldið villur og þarf ritstjórnarlega yfirferð.
Orðabókatexti og aðlagað gagnasnið eru undir CC BY-SA 4.0; viðbótarréttindi einstakra tilvitnana og miðla geta átt við. Hér eru engar hljóðskrár innfluttar eða spilaðar. Skráð IPA er ekki ný upptaka; orðsifjaskýring er ekki sjálfstæð staðfesting á elstu ritheimild. Tengill úr hverri færslu veitir aðgang að Wiktionary og höfundasögu.
Kaikki / færeyskt safn ↗ · CC BY-SA 4.0 ↗ · Sækja heilu upprunalegu JSONL-gögnin (gzip) · Gagnalýsing og SHA-256
Fleiri heimildir til samanburðar: Sprotin ↗ · Føroyski bendingargrunnurin — gagnaniðurhal ↗. Þessi söfn hafa ekki verið afrituð í þennan áfanga; niðurhal Bendingargrunnsins fer í gegnum eigin afhendingu.
Sláðu inn færeyskt uppflettiorð eða skráða beygingarmynd.
Þýskt orðasafn
Sæki yfirlit þýskra gagna…
Allar þýskar færslur úr sóttu Kaikki/Wiktionary-safni. Merkingar á ensku; skráðar beygingar, málfræði, IPA og orðsifjar þar sem þau liggja fyrir. Nákvæm grunnmynd eða beygingarmynd; há-/lágstafir jafngilda, en broddar/umhljóð og ß eru varðveitt. Straße og Strasse eru ekki sjálfkrafa sama leit. Safnið nær ekki yfir öll þýsk orð.
Heimildir, leyfi, gagnavinnsla og afmörkun
Höfundar ensku Wiktionary; Kaikki.org/Tatu Ylonen og Wiktextract sáu um útdrátt og eftirvinnslu. Heilt þýskt JSONL-safn sótt 23. október 2026, útdráttur 21. október úr gagnadumpi 1. október 2026. Allar færslur, merkingar, dæmi, skráðar beygingar, hljóðgögn og orðsifjatexti varðveitt í lesútgáfu. Tæknileg sniðmát og flokkunarlýsigögn útdráttar eru ekki í lesútgáfunni; heilu frumgögnin eru varðveitt sérstaklega. Leit sækir aðeins viðeigandi litla gagnahluta úr gagnageymslu Málkerfisins.
Texti og aðlagað gagnasnið undir CC BY-SA 4.0. Hver færsla vísar á Wiktionary og höfundasögu. Tilvitnanir og miðlar geta haft sérstöðu; engar hljóðskrár eru sóttar eða spilaðar hér. Þetta er ekki Duden eða DWDS. Engin íslensk þýðing, beyging eða IPA búin til. Orðsifjaskýringar eru ekki sjálfstæð staðfesting á elstu ritheimild; gæði samfélagsútdráttar geta verið misjöfn.
Kaikki / þýskt safn ↗ · Heilt frumJSONL hjá Kaikki (um 1 GB) ↗ · Gagnalýsing, talningar og SHA-256 · CC BY-SA 4.0 ↗
Sláðu inn þýskt uppflettiorð eða skráða beygingarmynd.
Grísk orðabók og orðskýringar
Sæki yfirlit grískra gagna…
Nútímagríska með orðskýringum á grísku úr grísku Wiktionary-útgáfunni. Notkunardæmi, skráðar beygingar, framburður (IPA) og orðsifjar þar sem þær fylgja heimildinni. Veldu orð til að opna alla færsluna. Tenglar frá beygingarmyndum vísa á uppflettiorð.
Leitaðu með réttri grískri stafsetningu og áherslumerkjum; há- og lágstafir jafngilda. Safnið inniheldur einnig beygingarmyndir, sérnöfn og umritaðar orðmyndir sem heimildin skráir. Þetta er ekki tæmandi skrá allra grískra orða. Forngríska er aðskilið tungumál og er ekki hluti þessarar viðbótar.
Heimild, útgáfa og leyfi
Höfundar grísku Wiktionary (Βικιλεξικό); Kaikki.org / Tatu Ylonen og Wiktextract sáu um útdrátt. Allar nútímagrískar færslur úr hráum útdrætti 21. október 2026, byggðum á gagnasafni 1. október, sóttar 24. október 2026. Orðabókartexti og aðlagað gagnasnið eru undir CC BY-SA 4.0.
Merkingar, dæmi og skráð málgögn varðveitt í lesútgáfu; tæknileg sniðmát og flokkun útdráttar eru geymd í varðveittum frumgögnum. Engar nýjar skýringar eða íslenskar þýðingar búnar til. Orðsifjar eru skýringar heimildar, ekki sjálfstæð staðfesting á elstu ritdæmum. Samfélagsútdrátturinn getur innihaldið villur. Hljóðskrár eru ekki sóttar eða spilaðar. Einstakar tilvitnanir og miðlar geta haft sérstök réttindi.
Gríska Wiktionary-útgáfan hjá Kaikki ↗ · Frumgögn og útdráttur ↗ · Gagnalýsing og talningar · CC BY-SA 4.0 ↗
Sláðu inn grískt uppflettiorð eða skráða beygingarmynd.
Latnesk orðabók og orðskýringar
Sæki yfirlit latneskra gagna…
Latína með orðskýringum á ensku úr ensku Wiktionary-útgáfunni. Notkunardæmi og þýðingar þeirra, skráðar beygingar, framburður (IPA) og orðsifjar þar sem þau fylgja heimildinni. Veldu orð til að opna alla færsluna; tenglar frá beygingarmyndum leiða að grunnorði.
Leit jafnar há- og lágstafi og lengdarmerki (ā/a og ă/a), en stafsetning heimildar birtist óbreytt. u/v og i/j haldast aðgreind. Safnið inniheldur grunnorð, beygingarmyndir, sérnöfn og orð frá ólíkum tímabilum; það er ekki tæmandi skrá allra latneskra orða.
Heimild, útgáfa og leyfi
Höfundar ensku Wiktionary; Kaikki.org / Tatu Ylonen og Wiktextract sáu um útdrátt. Allt latneska niðurhalssafnið úr útdrætti 21. október 2026, byggðum á gagnasafni 1. október, sótt 24. október 2026. Orðabókartexti og aðlagað gagnasnið eru undir CC BY-SA 4.0.
Merkingar, dæmi og skráð málgögn varðveitt í lesútgáfu. Orðskýringar eru á ensku; íslensk viðmótsheiti eru ekki íslensk þýðing orðabókarinnar. Orðsifjar og tilvitnanir bera heimildastöðu sína og eru ekki sjálfstæð staðfesting á elstu ritdæmum. Samfélagsútdrátturinn getur innihaldið villur. Hljóðskrár eru ekki sóttar eða spilaðar. Einstakar tilvitnanir og miðlar geta haft sérstök réttindi.
Latneska safnið og frumgögn hjá Kaikki ↗ · Gagnalýsing og talningar · CC BY-SA 4.0 ↗
Sláðu inn latneskt uppflettiorð eða skráða beygingarmynd.
Heimsorðagrunnur
Tengist heimsorðagrunni…
Nákvæm orðmynd · há- og lágstafir jafngilda. Merkingarskýringar eru yfirleitt á ensku. Fornmál, endurgerð mál og málafbrigði eru með. Heimild: Wiktionary / Kaikki · CC BY-SA 4.0. Orðsifjar úr orðabók eru ekki sjálfstæð staðfesting á elstu ritheimild.
Orð í textaheimildum verkefnisins
Sæki orðgrunn…
Orðmyndir úr frumgrein, túlkunum og skýringum geta innihaldið stafsetningar- eða afritunarvillur. Þær eru ekki allar orðabókarflettur. Merkingarfærslur eru úr sýnigrunni og hafa ekki allar verið yfirfarnar. Beygingarmyndir eru aðskildar. Allur OCR-texti Snorra-Eddu 1875 og Konungsbókarútgáfunnar 1891 er tekinn með, einnig inngangar og skýringar á fleiri málum. Veldu OCR-tegund í síunni til að skoða slíkar færslur.
Veldu orð til að skoða merkingu og textastaði.