{
  "schema": "ordaheimur-ancient-evidence-v1",
  "version": "1.7",
  "as_of": "2026-10-20",
  "methodology": {
    "strict_rule": "Gripastaður, uppruni verks, safnstaður og uppruni orðs eru ólík hugtök.",
    "dates": "Dagsetningar eru gróf bil þar sem um aldursmat er að ræða. Neikvæð ártöl tákna f.Kr.",
    "language": "Snemmritaðar vörutegundir eru ekki sjálfkrafa fonetískt lesin orð.",
    "journey": "Aldursröð varðveittra dæma, ekki sönnuð ferðaleið orðs eða manna. Sameiginleg merking er ekki sönnun um skyldleika."
  },
  "records": [
    {
      "id": "MET-1988-433-2",
      "catalogue_id": "The Met 1988.433.2",
      "name": "Frumtáknatafla um bygg og tvíkorn",
      "region": "mesopotamia",
      "region_label": "Mesópótamía · núverandi Írak",
      "date_start": -3100,
      "date_end": -2900,
      "date_label": "um 3100–2900 f.Kr.",
      "language": "Frumfleygrúnir; málgrunnur talinn súmerskur",
      "script": "Frumfleygrúnir",
      "material": "Leirtafla",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "bygg / tvíkorn",
          "status": "semantic",
          "explanation": "Efni reikningsins er túlkað sem bygg og tvíkorn; hér er ekki staðfest hljóðræn lesning á tilteknu tákni.",
          "concepts": [
            "barley"
          ]
        }
      ],
      "evidence_kind": "administrative",
      "place": "Mesópótamía; hugsanlega Uruk (Warka), Írak",
      "provenance_status": "probable-region",
      "map_place": null,
      "findspot": "Óstaðfest; safnskrá segir líklega Uruk.",
      "writing_place": "Óþekktur.",
      "current_collection": "Metropolitan Museum of Art, New York",
      "current_map_place": null,
      "earliest_claim": "Ein varðveitt eldsnemma stjórnsýsluheimild, ekki sönnun um elsta orð heims.",
      "source_locator": "The Met 1988.433.2, lýsing grips",
      "source_urls": [
        "https://www.metmuseum.org/art/collection/search/327384"
      ],
      "claim_status": "museum-catalogued",
      "note": "Tákn á þessum snemmritunartíma geta táknað vörur og tölur án þess að hægt sé að staðfesta súmerska framburðarmynd hvers tákns.",
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "id": "MET-1988-433-3",
      "catalogue_id": "The Met 1988.433.3",
      "name": "Fleygrúnatafla um malt og bygggrjón",
      "region": "mesopotamia",
      "region_label": "Mesópótamía · núverandi Írak",
      "date_start": -3100,
      "date_end": -2900,
      "date_label": "um 3100–2900 f.Kr.",
      "language": "Snemmskrift, yfirleitt tengd súmersku",
      "script": "Snemmfleygrúnir",
      "material": "Leirtafla",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "malt / bygggrjón",
          "status": "semantic",
          "explanation": "Lýsing safnsins túlkar vörurnar sem malt og bygggrjón; ekki staðfest hljóðræn lesning.",
          "concepts": [
            "malt",
            "barley"
          ]
        }
      ],
      "evidence_kind": "administrative",
      "place": "Mesópótamía; hugsanlega Uruk (Warka), Írak",
      "provenance_status": "probable-region",
      "map_place": null,
      "findspot": "Óstaðfest; safnskrá segir líklega Uruk.",
      "writing_place": "Óþekktur.",
      "current_collection": "Metropolitan Museum of Art, New York",
      "current_map_place": null,
      "earliest_claim": "Dæmi um varðveitt snemmrit, ekki sönnun um fyrsta skráða orðið.",
      "source_locator": "The Met 1988.433.3, gripaskrá",
      "source_urls": [
        "https://www.metmuseum.org/art/collection/search/327385"
      ],
      "claim_status": "museum-catalogued",
      "note": "Safnið bendir á að þetta ritkerfi hafi ekki endilega skráð málfræðilega fullmótaðar setningar.",
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "id": "MET-01-4-93",
      "catalogue_id": "The Met 01.4.93",
      "name": "Grafsteinn konu með óvissu nafni (Niseret)",
      "region": "egypt",
      "region_label": "Egyptaland · Abydos",
      "date_start": -3100,
      "date_end": -3000,
      "date_label": "um 3050 f.Kr.",
      "language": "Fornegypska (fyrstu stig ritunar)",
      "script": "Frumstig híeróglýfa",
      "material": "Kalksteinn",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "Niseret / Senba / Nitkhnum",
          "status": "uncertain",
          "explanation": "Mögulegar lesningar sama eiginnafns; safnið telur umritun óvissa vegna aldurs táknanna."
        }
      ],
      "evidence_kind": "stela",
      "place": "Abydos, Umm el-Qaab, grafreitur Djer, Egyptaland",
      "provenance_status": "documented-find-region",
      "map_place": {
        "lon": 31.917,
        "lat": 26.185,
        "role": "fundarsvæði",
        "certainty": "approximate-region"
      },
      "findspot": "Royal cemetery at Abydos, Umm el-Qaab; safnið skráir tilgreindan grafreit. Kortpunktur er miðja svæðis, ekki nákvæm grafhnit.",
      "writing_place": "Staður höggvinnrar áletrunar óstaðfestur.",
      "current_collection": "Metropolitan Museum of Art, New York",
      "current_map_place": null,
      "earliest_claim": "Gömul varðveitt eiginnafnaáletrun; ekki sönnun um elstu rituðu orð Egyptalands.",
      "source_locator": "The Met 01.4.93, Dynasty 1, règn of Djer",
      "source_urls": [
        "https://www.metmuseum.org/art/collection/search/547441"
      ],
      "claim_status": "museum-catalogued",
      "note": "Safnskrá birtir þrjár mismunandi lesningar. Orðakortið velur ekki eina þeirra sem ótvíræða.",
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "id": "DR-41",
      "catalogue_id": "DR 41",
      "name": "Litli Jellingsteinninn",
      "region": "nordics",
      "region_label": "Danmörk · Jelling",
      "date_start": 925,
      "date_end": 960,
      "date_label": "um 950 e.Kr.",
      "language": "Fornnorræna / forndanska",
      "script": "Yngra rúnaletur",
      "material": "Rúnasteinn",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "tanmarkaR / Danmarkar",
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Landheiti samkvæmt fræðilegum rúnalestri; skráð á steininum.",
          "concepts": [
            "denmark"
          ]
        }
      ],
      "evidence_kind": "runestone",
      "place": "Jelling, Danmörk · núverandi varðveislustaður",
      "provenance_status": "current-only",
      "map_place": null,
      "findspot": "Upprunaleg lega steinsins er ekki staðfest.",
      "writing_place": "Óþekktur.",
      "current_collection": "Jelling, við Jellingkirkju",
      "current_map_place": {
        "lon": 9.4197,
        "lat": 55.7567,
        "role": "núverandi varðveislustaður",
        "certainty": "approximate-site"
      },
      "earliest_claim": "Ekki elsta skráning heitisins í heiminum.",
      "source_locator": "DR 41, hlið B",
      "source_urls": [
        "https://runic.is/en/rista/DR_41",
        "https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-monuments-at-jelling/the-jelling-stone/"
      ],
      "claim_status": "edition-reviewed",
      "note": "Upprunaleg staðsetning er óþekkt; sýna ekki steininn sem upprunalegan ritstað.",
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "id": "DR-42",
      "catalogue_id": "DR 42",
      "name": "Stóri Jellingsteinninn",
      "region": "nordics",
      "region_label": "Danmörk · Jelling",
      "date_start": 950,
      "date_end": 980,
      "date_label": "um 965 e.Kr.",
      "language": "Fornnorræna / forndanska",
      "script": "Yngra rúnaletur",
      "material": "Rúnasteinn",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "muþur / móður",
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmyndin „muþur“ vísar til móður Haralds; fornnorræn beygingarmynd.",
          "concepts": [
            "mother"
          ],
          "source_locator": "DR 42, hlið A",
          "source_url": "https://runic.is/en/rista/DR_42"
        },
        {
          "form": "tanmaurk / Danmǫrk",
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Landheiti í rúnalestri samkvæmt útgefnum umritunum.",
          "concepts": [
            "denmark"
          ],
          "source_locator": "DR 42, hlið A",
          "source_url": "https://runic.is/en/rista/DR_42"
        },
        {
          "form": "faþur / fôður",
          "concepts": [
            "father"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Beygingarmynd af faðir í minningaráletrun Haralds um Gorm. Umritun og samræmdur lestur, ekki sjálfstæð lestur okkar úr steininum.",
          "source_locator": "DR 42, hlið A: ept Gorm, fôður sinn",
          "source_url": "https://runic.is/en/rista/DR_42"
        },
        {
          "form": "konungr — konungur",
          "lemma": "konungur",
          "concepts": [
            "noun-konungur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Titill Haralds í samræmdum fornnorrænum texta áletrunarinnar, ekki nútímaútgáfa rúnalaga.",
          "source_locator": "DR 42, hlið A, upphaf: Haraldr konungr",
          "source_url": "https://runic.is/en/rista/DR_42",
          "excerpt": "Haraldr konungr"
        }
      ],
      "evidence_kind": "runestone",
      "place": "Jelling, Danmörk · upprunalegur varðveislustaður",
      "provenance_status": "original-monument-site",
      "map_place": {
        "lon": 9.4197,
        "lat": 55.7567,
        "role": "upprunalegur minnisvarðastaður",
        "certainty": "corroborated-site"
      },
      "findspot": "Steinninn stendur á upprunalegum stað samkvæmt danska þjóðminjasafninu.",
      "writing_place": "Ekki óháð sannað að ristunin hafi farið fram á þessum nákvæma stað.",
      "current_collection": "Jelling, við Jellingkirkju",
      "current_map_place": null,
      "earliest_claim": "Varðveittur rúnasteinn, ekki elsta þekkta notkun „móðir“ eða „Danmörk“.",
      "source_locator": "DR 42, áletrun Haralds blátannar",
      "source_urls": [
        "https://runic.is/en/rista/DR_42",
        "https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-monuments-at-jelling/the-jelling-stone/"
      ],
      "claim_status": "edition-reviewed",
      "note": "Ritunarstaður orðsins í fyrsta sinn óþekktur; upprunalegur staður steinsins staðfestur.",
      "reviewed_at": "2026-10-20",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs.",
      "text_evidence": [
        {
          "locator": "DR 42, hlið A",
          "excerpt": "ept Gorm, fôður sinn, ok ept Þyrvé, móður sína",
          "source_url": "https://runic.is/en/rista/DR_42",
          "scope": "Samræmd fornnorræna samkvæmt útgáfu; ekki stafrétt eftirgerð rúnalaga."
        }
      ]
    },
    {
      "id": "HOLM-PERG-4-15",
      "catalogue_id": "Isl. perg. 4:o 15",
      "name": "Íslenska hómilíubókin (Stockholm Homily Book)",
      "region": "iceland",
      "region_label": "Ísland · varðveitt í Svíþjóð",
      "date_start": 1175,
      "date_end": 1225,
      "date_label": "um 1200 e.Kr.",
      "language": "Forníslenska",
      "script": "Latínuletur á skinnhandriti",
      "material": "102 skinnblöð",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "Menn",
          "status": "catalogue-transcription",
          "explanation": "Í handritaskrá er upphaf kafla á blaði 1r umritað „Menn þeir er bera kennimannanöfn...“. Nákvæm stafsetning þarf samlestur við frumhandrit.",
          "concepts": [
            "person"
          ]
        }
      ],
      "evidence_kind": "manuscript",
      "place": "Samið/ritað á Íslandi, nákvæmur staður óþekktur; nú í Konunglega bókasafninu í Stokkhólmi",
      "provenance_status": "origin-country-only",
      "map_place": null,
      "findspot": "Ekki viðeigandi: skinnhandrit en ekki fornleifafundur. Upprunalegur ritunarstaður óþekktur.",
      "writing_place": "Ísland, en ekki unnt að kortleggja nákvæman stað samkvæmt skrá Konunglega bókasafnsins.",
      "current_collection": "Konunglega bókasafnið í Svíþjóð, Stokkhólmi",
      "current_map_place": {
        "lon": 18.0632,
        "lat": 59.3293,
        "role": "núverandi geymsluborg",
        "certainty": "city-approximation"
      },
      "earliest_claim": "Meðal elstu heillegu íslensku skinnhandrita; ekki staðfest elsta varðveitta dæmi um orðið „menn“.",
      "source_locator": "Stockholm, Isl. perg. 4:o 15, bl. 1r, kafli „Þjónusta kennimanna“",
      "source_urls": [
        "https://manuscripta.kb.se/ms/101280",
        "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/lemmatized-index-icelandic-homily-book-perg-15-4deg-royal-library-stockholm",
        "https://github.com/Handrit/Manuscripts/blob/master/Manuscripts/Kungliga%20biblioteket/HolmPerg/HolmPerg04/is/HolmPerg04-0015-is.xml"
      ],
      "claim_status": "catalogue-and-edition",
      "note": "Varðveislustaður Stokkhólmur er ekki staðurinn þar sem orðið var ritað. Þingeyrar eru möguleg tilgáta í fræðilegri umræðu en alls ekki sannreyndur ritunarstaður.",
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "id": "MET-11-217-28",
      "catalogue_id": "The Met 11.217.28",
      "name": "Babýlónsk leirtafla um byggúthlutun",
      "region": "mesopotamia",
      "region_label": "Mesópótamía · Sippar",
      "date_start": -1664,
      "date_end": -1564,
      "date_label": "um 1614 f.Kr.",
      "language": "Babýlónska (akkadíska)",
      "script": "Fleygrúnir",
      "material": "Leirtafla",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "byggúthlutun",
          "status": "semantic",
          "explanation": "Efni töflunnar er flokkun safnsins; ekki tilbúin hljóðræn lesning byggorðs.",
          "concepts": [
            "barley"
          ]
        }
      ],
      "evidence_kind": "administrative",
      "place": "Sippar (Tell Abu Habba), Írak",
      "provenance_status": "museum-listed-place",
      "map_place": {
        "lon": 44.235,
        "lat": 33.058,
        "role": "sögulegt staðarviðmið í safnskrá",
        "certainty": "approximate-region"
      },
      "findspot": "Safnskrá skráir Sippar; nákvæmur fundarstaður og ritunarstaður óstaðfestir.",
      "writing_place": "Óþekktur; kortpunktur sýnir borgarviðmið, ekki nákvæman ritunarstað.",
      "current_collection": "Metropolitan Museum of Art, New York",
      "current_map_place": null,
      "earliest_claim": "Ekki elsta dæmið um bygg í ritum.",
      "source_locator": "The Met 11.217.28, Object Details",
      "source_urls": [
        "https://www.metmuseum.org/art/collection/search/322472"
      ],
      "claim_status": "museum-catalogued",
      "note": "Kortstaður er borgarviðmið úr safnskrá, en ekki fundarhnit sem safnið hefur staðfest.",
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "id": "AM02-0237a",
      "catalogue_id": "AM 237 a fol.",
      "name": "Brot úr predikunarbók",
      "region": "iceland",
      "region_label": "Ísland · varðveitt í Reykjavík",
      "date_start": 1140,
      "date_end": 1160,
      "date_label": "um 1140–1160 e.Kr.",
      "language": "Fornnorrænt efni · íslenskt miðaldamál",
      "script": "Karlungaskrift",
      "material": "Tvö skinnblöð",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "abbatar",
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmyndin er birt eftir stafréttu umriti Matteo Tarsi; hún er vitni í þessu handriti, ekki sjálfstæð lestur okkar úr mynd og ekki fullyrðing um elsta dæmi orðsins.",
          "source_locator": "Tarsi 2016, bls. 94, nmgr. 10; AM 237 a fol., 1rb8–11; mynd 2 staðsetur abbatar á 1rb10.",
          "source_url": "https://ordogtunga.arnastofnun.is/index.php/ord-og-tunga/article/download/46/113/113",
          "source_kind": "scholarly-diplomatic-transcription",
          "concepts": [
            "abbot"
          ]
        }
      ],
      "evidence_kind": "manuscript",
      "place": "Ísland samkvæmt handritaskrá; nákvæmur staður óþekktur",
      "provenance_status": "catalogued-manuscript-no-precise-origin",
      "map_place": null,
      "findspot": "Nákvæmur fundar- og varðveislustaður fyrir skráningu safnsins er ekki staðfestur hér.",
      "writing_place": "Ótilgreindur; engin hnit skráð.",
      "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík",
      "current_map_place": null,
      "earliest_claim": "Mjög snemmt varðveitt handritsbrot með norrænu efni, talið skrifað um miðja 12. öld. Það staðfestir ekki fyrsta ritstað einstakra orða.",
      "source_locator": "Handrit.is, AM 237 a fol.; lýsing á handriti og stafrænar myndir",
      "source_urls": [
        "https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0237a",
        "https://handrit.is/manuscript/view/is/AM02-0237a?iabr=on",
        "https://www.arnastofnun.is/is/greinar/aerid-gomul-predikunarbok",
        "https://ait.arnastofnun.is/grein.php?id=702"
      ],
      "source_labels": [
        "Handritaskrá AM 237 a fol. ↗",
        "Opna stafrænu myndasýninguna ↗",
        "Árnastofnun: um handritið ↗",
        "Árnastofnun: Handrit og skrift — mynd AM 237 a fol."
      ],
      "claim_status": "catalogue-description-and-images-available",
      "note": "Færslan skráir handritið og aðskilin texta- og orðvitni. Textabrotin tvö hér eru tilvitnanir í veflýsingu Árnastofnunar, ekki stafrétt umritun; orðmyndin abbatar er hins vegar skráð eftir stafréttu umriti Tarsi 2016, með nákvæmri staðsetningu. Sjálfstæð lestur úr mynd er ekki fullyrt. Stafræn mynd af handritsblaði í grein Árnastofnunar „Handrit og skrift“ er tengd færslunni með ljósmyndar-eignun. Hún er ekki sjálfstæð lesning á tiltekinni línu. Handrit.is myndasýning er áfram tengd; leyfi þeirrar myndasýningar er ekki staðfest og myndir þaðan eru ekki afritaðar.",
      "text_evidence": [
        {
          "locator": "Bl. 1ra, upphaf Kirkjudagsmáls",
          "excerpt": "… trú rétta. Þá er oss leiðir inn til almennilegrar kristni …",
          "source_url": "https://www.arnastofnun.is/is/greinar/aerid-gomul-predikunarbok",
          "source_kind": "quotation-in-institutional-description",
          "scope": "Stafsetning eins og hún birtist í lýsingu Árnastofnunar. Þetta er ekki stafrétt umritun úr handriti og ekki sjálfstæð orðlestur úr mynd."
        },
        {
          "locator": "Bl. 2ra, upphaf síðari hómilíu",
          "excerpt": "… er mér hafði vitrast. Þá kom annar engill …",
          "source_url": "https://www.arnastofnun.is/is/greinar/aerid-gomul-predikunarbok",
          "source_kind": "quotation-in-institutional-description",
          "scope": "Stafsetning eins og hún birtist í lýsingu Árnastofnunar. Þetta er ekki stafrétt umritun úr handriti og ekki sjálfstæð orðlestur úr mynd."
        }
      ],
      "reviewed_at": "2026-10-19",
      "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs."
    },
    {
      "earliest_claim": "Dagsett varðveitt dæmi; ekki fullyrt elsta dæmi orðsins.",
      "claim_status": "catalogue-and-edition",
      "reviewed_at": "2026-10-20",
      "date_note": "Aldur þessarar heimildar, ekki aldur tungumáls eða upphaf orðs.",
      "id": "AS-R035203",
      "catalogue_id": "Academia Sinica R035203 · 甲2928",
      "name": "Beinbrot með hunds- og svínstáknum",
      "region": "china",
      "region_label": "Kína · Xiaotun við Anyang",
      "date_start": -1300,
      "date_end": -1046,
      "date_label": "Síðari hluti Shang-tímans · gróft kortbil um 1300–1046 f.Kr.",
      "language": "Fornkínversk ritun; nútímatákn auðkenna lesturinn",
      "script": "Spádómsbeinaritun",
      "material": "Dýrabein, 5,9 × 3,1 cm",
      "evidence_kind": "bone",
      "place": "Xiaotun, Anyang, Henan",
      "provenance_status": "documented-find-region",
      "map_place": {
        "lon": 114.32,
        "lat": 36.12,
        "role": "fundarsvæði: Xiaotun við Anyang",
        "certainty": "approximate-region",
        "type": "find"
      },
      "findspot": "Xiaotun við Anyang samkvæmt safnskrá; hnit eru gróft svæðisviðmið.",
      "writing_place": "Óþekktur; fundarstaður er ekki staðfestur ritunarstaður.",
      "current_collection": "Academia Sinica, Taípei",
      "current_map_place": {
        "lon": 121.61,
        "lat": 25.04,
        "role": "núverandi safnsvæði: Academia Sinica",
        "certainty": "approximate-region"
      },
      "source_locator": "R035203, safnlýsing og myndir; aðskilin tákn 犬 og 豕",
      "source_urls": [
        "https://museum.sinica.edu.tw/collection/32/item/777/"
      ],
      "note": "Safnið telur gripinn líklega skriftaræfingu. Táknin eru tvö, ekki eitt snúið tákn. Safnið gefur tímabilið „síðari Shang“; tölubilið er gróf ritstjórnarleg tímavörpun, ekki nákvæm aldursmæling gripsins.",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "犬 — hundur",
          "concepts": [
            "dog"
          ],
          "status": "catalogue-transcription",
          "explanation": "Safnið auðkennir hundstákn. 犬 er nútímaform þess, ekki nákvæm eftirmynd ristunnar og ekki endurgerður fornframburður.",
          "source_locator": "R035203, tákn í safnlýsingu",
          "source_url": "https://museum.sinica.edu.tw/collection/32/item/777/"
        },
        {
          "form": "豕 — svín",
          "concepts": [
            "pig"
          ],
          "status": "catalogue-transcription",
          "explanation": "Safnið auðkennir svínstákn, hugsanlega villisvín. 豕 er nútímaauðkenni; þetta er táknlestur safnsins.",
          "source_locator": "R035203, tákn í safnlýsingu",
          "source_url": "https://museum.sinica.edu.tw/collection/32/item/777/"
        }
      ]
    },
    {
      "earliest_claim": "Dagsett varðveitt dæmi; ekki fullyrt elsta dæmi orðsins.",
      "claim_status": "catalogue-and-edition",
      "reviewed_at": "2026-10-20",
      "date_note": "Aldur þessarar heimildar, ekki aldur tungumáls eða upphaf orðs.",
      "id": "MDZ-16r",
      "catalogue_id": "MS. Arch. Selden. A. 1 · bl. 16r",
      "name": "Mendoza-handrit: Itzcuintepec",
      "region": "mesoamerica",
      "region_label": "Mexíkó · Mexíkóborg",
      "date_start": 1541,
      "date_end": 1553,
      "date_label": "um 1541, í síðasta lagi 1553",
      "language": "Nahúatl",
      "script": "Mynd- og hljóðtákn með stafrófsskýringum",
      "material": "Handrit",
      "evidence_kind": "manuscript",
      "place": "Mexíkóborg, samkvæmt rannsóknarskrá",
      "provenance_status": "documented-creation-city",
      "map_place": {
        "lon": -99.13,
        "lat": 19.43,
        "role": "ritunarsvæði: Mexíkóborg",
        "certainty": "city-approximation",
        "type": "writing"
      },
      "findspot": "Ekki fornleifafundur.",
      "writing_place": "Mexíkóborg samkvæmt Visual Lexicon; nákvæmt hús eða verkstæði óþekkt.",
      "current_collection": "Bodleian Libraries, Oxford",
      "current_map_place": {
        "lon": -1.25,
        "lat": 51.75,
        "role": "núverandi varðveisluborg: Oxford",
        "certainty": "city-approximation"
      },
      "source_locator": "Codex Mendoza, bl. 16r, örnefnið Itzcuintepec",
      "source_urls": [
        "https://aztecglyphs.wired-humanities.org/content/itzcuintepec-mdz16r",
        "https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/2fea788e-2aa2-4f08-b6d9-648c00486220/surfaces/bce39198-aa34-41a7-bba6-dee660dcad6d/"
      ],
      "source_labels": [
        "Fræðileg greining táknsins ↗",
        "Opna handritsblað hjá Bodleian ↗"
      ],
      "note": "Kortpunkturinn er ritunarsvæði handritsins, ekki staðsetning örnefnisins í textanum. Handritið er frá nýlendutímanum; tákn hefðarinnar kunna að vera eldri en þetta vitni.",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "itzcuintli — hundur",
          "concepts": [
            "dog"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Hundsþáttur örnefnis samkvæmt greiningu Stephanie Wood. Hér er orðhluti í nafni, ekki sjálfstæð setning um hund.",
          "source_locator": "Mendoza 16r, Itzcuintepec",
          "source_url": "https://aztecglyphs.wired-humanities.org/content/itzcuintepec-mdz16r"
        },
        {
          "form": "tepetl / -tepec — fjall / á fjallinu",
          "concepts": [
            "mountain"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Fjallstákn og staðarending í samsettu örnefni, samkvæmt fræðilegri greiningu.",
          "source_locator": "Mendoza 16r, Itzcuintepec",
          "source_url": "https://aztecglyphs.wired-humanities.org/content/itzcuintepec-mdz16r"
        }
      ],
      "text_evidence": [
        {
          "locator": "Bl. 16r, stafrófsskýring við tákn",
          "excerpt": "yzcuintepec.",
          "source_url": "https://aztecglyphs.wired-humanities.org/content/itzcuintepec-mdz16r",
          "scope": "Stutt brot úr umriti skýringar. Orðhlutarnir eru greindir sérstaklega í rannsóknarskránni."
        }
      ]
    },
    {
      "earliest_claim": "Dagsett varðveitt dæmi; ekki fullyrt elsta dæmi orðsins.",
      "claim_status": "catalogue-and-edition",
      "reviewed_at": "2026-10-20",
      "date_note": "Aldur þessarar heimildar, ekki aldur tungumáls eða upphaf orðs.",
      "id": "MH-680r",
      "catalogue_id": "Matrícula de Huexotzinco · bl. 680r",
      "name": "Texochimati: steinsmynd sem hljóðvísun",
      "region": "mesoamerica",
      "region_label": "Mexíkó · Huejotzingo, Puebla",
      "date_start": 1560,
      "date_end": 1560,
      "date_label": "1560 e.Kr.",
      "language": "Nahúatl",
      "script": "Nafnatákn",
      "material": "Handrit",
      "evidence_kind": "manuscript",
      "place": "Huejotzingo, Puebla",
      "provenance_status": "documented-creation-city",
      "map_place": {
        "lon": -98.41,
        "lat": 19.16,
        "role": "ritunarsvæði: Huejotzingo",
        "certainty": "city-approximation",
        "type": "writing"
      },
      "findspot": "Ekki fornleifafundur.",
      "writing_place": "Huejotzingo samkvæmt rannsóknarskrá; borgarviðmið.",
      "current_collection": "Stafræn mynd birt hjá Library of Congress; núverandi staður frumrits ekki yfirfarinn hér.",
      "current_map_place": null,
      "source_locator": "Matrícula de Huexotzinco, bl. 680r, nafnið Texochimati",
      "source_urls": [
        "https://aztecglyphs.wired-humanities.org/content/texochimati-mh680r",
        "https://www.loc.gov/resource/gdcwdl.wdl_15282/?sp=440&st=image"
      ],
      "source_labels": [
        "Fræðileg greining nafns ↗",
        "Stafræn mynd hjá Library of Congress ↗"
      ],
      "note": "Steinsmyndin gefur hljóðið te-; færslan er ekki dæmi um orðið „steinn“ notað í bókstaflegri merkingu. Myndveita er ekki sjálfkrafa varðveislusafn frumritsins.",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "tetl → te- í Texochimati",
          "concepts": [
            "stone"
          ],
          "status": "phonetic-component",
          "explanation": "Steinsmynd er greind sem hljóðvísun í te-. Merking nafnsins er óviss; ekki sjálfstætt orðvitni um stein.",
          "source_locator": "Matrícula de Huexotzinco, bl. 680r, nafnið Texochimati",
          "source_url": "https://aztecglyphs.wired-humanities.org/content/texochimati-mh680r"
        }
      ]
    },
    {
      "id": "GKS-2365-VOL",
      "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá",
      "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni",
      "region": "iceland",
      "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur",
      "date_start": 1250,
      "date_end": 1300,
      "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270",
      "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.",
      "language": "Forníslenska",
      "script": "Latínuletur",
      "material": "Skinnhandrit",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "Hliods — hljóð",
          "lemma": "hljóð",
          "concepts": [
            "noun-hljo"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Í upphafi kvæðisins er beðið um hljóð, þ.e. hlustun eða þögn.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 1 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "Hliods"
        },
        {
          "form": "mold — mold",
          "lemma": "mold",
          "concepts": [
            "noun-mold"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 2 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "mold"
        },
        {
          "form": "sandr — sandur",
          "lemma": "sandur",
          "concepts": [
            "noun-sandur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "sandr"
        },
        {
          "form": "sęr — sjór",
          "lemma": "sjór",
          "concepts": [
            "noun-sjor"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Orðmyndin sær (hér sęr) er tengd nútímaheiti sjór; þetta er beygingar-/stofnafbrigði, ekki hljóðrétt nútímastafsetning.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "sęr"
        },
        {
          "form": "iorð — jörð",
          "lemma": "jörð",
          "concepts": [
            "noun-jor"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "iorð"
        },
        {
          "form": "gras — gras",
          "lemma": "gras",
          "concepts": [
            "noun-gras"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "gras"
        },
        {
          "form": "synir — sonur",
          "lemma": "sonur",
          "concepts": [
            "noun-sonur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "synir"
        },
        {
          "form": "sol — sól",
          "lemma": "sól",
          "concepts": [
            "noun-sol"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "sol"
        },
        {
          "form": "hendi — hönd",
          "lemma": "hönd",
          "concepts": [
            "noun-hond"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 5 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hendi"
        },
        {
          "form": "stiornor — stjarna",
          "lemma": "stjarna",
          "concepts": [
            "noun-stjarna"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 5 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "stiornor"
        },
        {
          "form": "nott — nótt",
          "lemma": "nótt",
          "concepts": [
            "noun-nott"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "nott"
        },
        {
          "form": "nꜹfn — nafn",
          "lemma": "nafn",
          "concepts": [
            "noun-nafn"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "nꜹfn"
        },
        {
          "form": "dag — dagur",
          "lemma": "dagur",
          "concepts": [
            "noun-dagur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "dag"
        },
        {
          "form": "árom — ár",
          "lemma": "ár",
          "concepts": [
            "noun-ar"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "árom"
        },
        {
          "form": "bloði — blóð",
          "lemma": "blóð",
          "concepts": [
            "noun-blo"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Orðið er í goðsögulegu samhengi við Brimi.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 9 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "bloði"
        },
        {
          "form": "hvsi — hús",
          "lemma": "hús",
          "concepts": [
            "noun-hus"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 16 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hvsi"
        },
        {
          "form": "alandi — land",
          "lemma": "land",
          "concepts": [
            "noun-land"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Útgáfan sýnir forsetningu og orð saman: alandi, þ.e. á landi.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 16 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "alandi"
        },
        {
          "form": "dꜹɢvar — dögg",
          "lemma": "dögg",
          "concepts": [
            "noun-dogg"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 18 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "dꜹɢvar"
        },
        {
          "form": "dala — dalur",
          "lemma": "dalur",
          "concepts": [
            "noun-dalur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 18 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "dala"
        },
        {
          "form": "bornom — barn",
          "lemma": "barn",
          "concepts": [
            "noun-barn"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 20 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "bornom"
        },
        {
          "form": "borgar — borg",
          "lemma": "borg",
          "concepts": [
            "noun-borg"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 25 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "borgar"
        },
        {
          "form": "ętt — ætt",
          "lemma": "ætt",
          "concepts": [
            "noun-tt"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 26 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "ętt"
        },
        {
          "form": "orð — orð",
          "lemma": "orð",
          "concepts": [
            "noun-or"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 27 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "orð"
        },
        {
          "form": "mál — mál",
          "lemma": "mál",
          "concepts": [
            "noun-mal"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Í þessu samhengi er vísað til mála eða skuldbindinga, ekki sjálfkrafa til tungumáls.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 27 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "mál"
        },
        {
          "form": "ꜹga — auga",
          "lemma": "auga",
          "concepts": [
            "noun-auga"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 29 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "ꜹga"
        },
        {
          "form": "broðir — bróðir",
          "lemma": "bróðir",
          "concepts": [
            "noun-broir"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 33 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "broðir"
        },
        {
          "form": "hꜹfuþ — höfuð",
          "lemma": "höfuð",
          "concepts": [
            "noun-hofu"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 34 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hꜹfuþ"
        },
        {
          "form": "A — á",
          "lemma": "á",
          "concepts": [
            "noun-a"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 36 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "A"
        },
        {
          "form": "dyʀ — dyr",
          "lemma": "dyr",
          "concepts": [
            "noun-dyr"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 37 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "dyʀ"
        },
        {
          "form": "tvngls — tungl",
          "lemma": "tungl",
          "concepts": [
            "noun-tungl"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Formið tvngls kemur fyrir í orðasambandi um þann sem gleypir tunglið.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 39 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "tvngls"
        },
        {
          "form": "háni — hani",
          "lemma": "hani",
          "concepts": [
            "noun-hani"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 41 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "háni"
        },
        {
          "form": "tre — tré",
          "lemma": "tré",
          "concepts": [
            "noun-tre"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 45 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "tre"
        },
        {
          "form": "ormr — ormur",
          "lemma": "ormur",
          "concepts": [
            "noun-ormur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 47 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "ormr"
        },
        {
          "form": "aþingi — þing",
          "lemma": "þing",
          "concepts": [
            "noun-ing"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Útgáfan sýnir aþingi, þ.e. á þingi.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 49 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "aþingi"
        },
        {
          "form": "himin — himinn",
          "lemma": "himinn",
          "concepts": [
            "noun-himinn"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 50 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "himin"
        },
        {
          "form": "hiarta — hjarta",
          "lemma": "hjarta",
          "concepts": [
            "noun-hjarta"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 52 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hiarta"
        },
        {
          "form": "hiti — hiti",
          "lemma": "hiti",
          "concepts": [
            "noun-hiti"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 54 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hiti"
        },
        {
          "form": "forsar — foss",
          "lemma": "foss",
          "concepts": [
            "noun-foss"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 56 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "forsar"
        },
        {
          "form": "fisca — fiskur",
          "lemma": "fiskur",
          "concepts": [
            "noun-fiskur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.",
          "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 56 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "fisca"
        }
      ],
      "evidence_kind": "manuscript",
      "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur",
      "provenance_status": "origin-unknown",
      "map_place": null,
      "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.",
      "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.",
      "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík",
      "current_map_place": {
        "lon": -21.94,
        "lat": 64.14,
        "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík",
        "certainty": "city-approximation"
      },
      "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.",
      "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð",
      "source_urls": [
        "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)",
        "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda",
        "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda"
      ],
      "source_labels": [
        "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗",
        "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗",
        "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗"
      ],
      "claim_status": "edition-reviewed",
      "reviewed_at": "2026-10-20",
      "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima."
    },
    {
      "id": "GKS-2365-HAV",
      "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál",
      "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni",
      "region": "iceland",
      "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur",
      "date_start": 1250,
      "date_end": 1300,
      "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270",
      "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.",
      "language": "Forníslenska",
      "script": "Latínuletur",
      "material": "Skinnhandrit",
      "word_evidence": [
        {
          "form": "Eldz — eldur",
          "lemma": "eldur",
          "concepts": [
            "noun-eldur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "Eldz"
        },
        {
          "form": "Vatz — vatn",
          "lemma": "vatn",
          "concepts": [
            "noun-vatn"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "Vatz"
        },
        {
          "form": "eyrom — eyra",
          "lemma": "eyra",
          "concepts": [
            "noun-eyra"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 7 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "eyrom"
        },
        {
          "form": "fvgls — fugl",
          "lemma": "fugl",
          "concepts": [
            "noun-fugl"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar. Hér er fugl hluti af myndmáli um óminnishegra.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 13 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "fvgls"
        },
        {
          "form": "tvnga — tunga",
          "lemma": "tunga",
          "concepts": [
            "noun-tunga"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 29 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "tvnga"
        },
        {
          "form": "geitr — geit",
          "lemma": "geit",
          "concepts": [
            "noun-geit"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 36 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "geitr"
        },
        {
          "form": "vegom — vegur",
          "lemma": "vegur",
          "concepts": [
            "noun-vegur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 38 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "vegom"
        },
        {
          "form": "vinr — vinur",
          "lemma": "vinur",
          "concepts": [
            "noun-vinur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 42 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "vinr"
        },
        {
          "form": "bꜹrcr — börkur",
          "lemma": "börkur",
          "concepts": [
            "noun-borkur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 50 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "bꜹrcr"
        },
        {
          "form": "hestz — hestur",
          "lemma": "hestur",
          "concepts": [
            "noun-hestur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 61 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hestz"
        },
        {
          "form": "þioþ — þjóð",
          "lemma": "þjóð",
          "concepts": [
            "noun-jo"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar. Hér merkir þjóð fólk eða almenning; ekki sjálfkrafa þjóðríki í nútímaskilningi.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 63 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "þioþ"
        },
        {
          "form": "kv — kýr",
          "lemma": "kýr",
          "concepts": [
            "noun-kyr"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 70 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "kv"
        },
        {
          "form": "scips — skip",
          "lemma": "skip",
          "concepts": [
            "noun-skip"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 74 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "scips"
        },
        {
          "form": "manaði — mánuður",
          "lemma": "mánuður",
          "concepts": [
            "noun-manuur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 74 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "manaði"
        },
        {
          "form": "kona — kona",
          "lemma": "kona",
          "concepts": [
            "noun-kona"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 84 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "kona"
        },
        {
          "form": "ís — ís",
          "lemma": "ís",
          "concepts": [
            "noun-is"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 81 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "ís"
        },
        {
          "form": "vindi — vindur",
          "lemma": "vindur",
          "concepts": [
            "noun-vindur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 82 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "vindi"
        },
        {
          "form": "fotr — fótur",
          "lemma": "fótur",
          "concepts": [
            "noun-fotur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 89 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "fotr"
        },
        {
          "form": "hvgr — hugur",
          "lemma": "hugur",
          "concepts": [
            "noun-hugur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 91 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hvgr"
        },
        {
          "form": "rótom — rót",
          "lemma": "rót",
          "concepts": [
            "noun-rot"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 138 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "rótom"
        },
        {
          "form": "stafi — stafur",
          "lemma": "stafur",
          "concepts": [
            "noun-stafur"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar. Stafi stendur hér í samhengi við rúnir og ristingu; vísan lýsir ekki tölulyklinum 1–9.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 142 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "stafi"
        },
        {
          "form": "hvnd — hundur",
          "lemma": "hundur",
          "concepts": [
            "dog"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 83 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "hvnd"
        },
        {
          "form": "svíni — svín",
          "lemma": "svín",
          "concepts": [
            "pig"
          ],
          "status": "transcribed",
          "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.",
          "source_locator": "Hávamál, vísa 85 eftir tölusetningu Bugges 1867",
          "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
          "source_kind": "manuscript-specific-edition",
          "edition_year": 1867,
          "excerpt": "svíni"
        }
      ],
      "evidence_kind": "manuscript",
      "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur",
      "provenance_status": "origin-unknown",
      "map_place": null,
      "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.",
      "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.",
      "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík",
      "current_map_place": {
        "lon": -21.94,
        "lat": 64.14,
        "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík",
        "certainty": "city-approximation"
      },
      "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.",
      "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142",
      "source_urls": [
        "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html",
        "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda",
        "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda"
      ],
      "source_labels": [
        "Bugge 1867: Hávamál ↗",
        "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗",
        "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗"
      ],
      "claim_status": "edition-reviewed",
      "reviewed_at": "2026-10-20",
      "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika."
    }
  ],
  "concepts": [
    {
      "id": "mother",
      "label": "móðir"
    },
    {
      "id": "father",
      "label": "faðir"
    },
    {
      "id": "person",
      "label": "maður"
    },
    {
      "id": "abbot",
      "label": "ábóti"
    },
    {
      "id": "dog",
      "label": "hundur"
    },
    {
      "id": "pig",
      "label": "svín"
    },
    {
      "id": "mountain",
      "label": "fjall"
    },
    {
      "id": "stone",
      "label": "steinn — hljóðvísun"
    },
    {
      "id": "denmark",
      "label": "Danmörk"
    },
    {
      "id": "barley",
      "label": "bygg — efnislýsing"
    },
    {
      "id": "malt",
      "label": "malt — efnislýsing"
    },
    {
      "id": "noun-vatn",
      "label": "vatn"
    },
    {
      "id": "noun-sjor",
      "label": "sjór"
    },
    {
      "id": "noun-a",
      "label": "á"
    },
    {
      "id": "noun-lkur",
      "label": "lækur"
    },
    {
      "id": "noun-vatnsfall",
      "label": "vatnsfall"
    },
    {
      "id": "noun-foss",
      "label": "foss"
    },
    {
      "id": "noun-is",
      "label": "ís"
    },
    {
      "id": "noun-snjor",
      "label": "snjór"
    },
    {
      "id": "noun-rigning",
      "label": "rigning"
    },
    {
      "id": "noun-dogg",
      "label": "dögg"
    },
    {
      "id": "noun-sol",
      "label": "sól"
    },
    {
      "id": "noun-tungl",
      "label": "tungl"
    },
    {
      "id": "noun-stjarna",
      "label": "stjarna"
    },
    {
      "id": "noun-himinn",
      "label": "himinn"
    },
    {
      "id": "noun-sky",
      "label": "ský"
    },
    {
      "id": "noun-dagur",
      "label": "dagur"
    },
    {
      "id": "noun-nott",
      "label": "nótt"
    },
    {
      "id": "noun-ar",
      "label": "ár"
    },
    {
      "id": "noun-manuur",
      "label": "mánuður"
    },
    {
      "id": "noun-stund",
      "label": "stund"
    },
    {
      "id": "noun-jor",
      "label": "jörð"
    },
    {
      "id": "noun-land",
      "label": "land"
    },
    {
      "id": "noun-dalur",
      "label": "dalur"
    },
    {
      "id": "noun-holl",
      "label": "hóll"
    },
    {
      "id": "noun-sandur",
      "label": "sandur"
    },
    {
      "id": "noun-mold",
      "label": "mold"
    },
    {
      "id": "noun-eldur",
      "label": "eldur"
    },
    {
      "id": "noun-vindur",
      "label": "vindur"
    },
    {
      "id": "noun-frost",
      "label": "frost"
    },
    {
      "id": "noun-hiti",
      "label": "hiti"
    },
    {
      "id": "noun-tre",
      "label": "tré"
    },
    {
      "id": "noun-skogur",
      "label": "skógur"
    },
    {
      "id": "noun-gras",
      "label": "gras"
    },
    {
      "id": "noun-blom",
      "label": "blóm"
    },
    {
      "id": "noun-lauf",
      "label": "lauf"
    },
    {
      "id": "noun-rot",
      "label": "rót"
    },
    {
      "id": "noun-fr",
      "label": "fræ"
    },
    {
      "id": "noun-grein",
      "label": "grein"
    },
    {
      "id": "noun-borkur",
      "label": "börkur"
    },
    {
      "id": "noun-avoxtur",
      "label": "ávöxtur"
    },
    {
      "id": "noun-hestur",
      "label": "hestur"
    },
    {
      "id": "noun-kyr",
      "label": "kýr"
    },
    {
      "id": "noun-sauur",
      "label": "sauður"
    },
    {
      "id": "noun-geit",
      "label": "geit"
    },
    {
      "id": "noun-fugl",
      "label": "fugl"
    },
    {
      "id": "noun-fiskur",
      "label": "fiskur"
    },
    {
      "id": "noun-mus",
      "label": "mús"
    },
    {
      "id": "noun-hrafn",
      "label": "hrafn"
    },
    {
      "id": "noun-hani",
      "label": "hani"
    },
    {
      "id": "noun-ormur",
      "label": "ormur"
    },
    {
      "id": "noun-hofu",
      "label": "höfuð"
    },
    {
      "id": "noun-auga",
      "label": "auga"
    },
    {
      "id": "noun-eyra",
      "label": "eyra"
    },
    {
      "id": "noun-nef",
      "label": "nef"
    },
    {
      "id": "noun-munnur",
      "label": "munnur"
    },
    {
      "id": "noun-tunga",
      "label": "tunga"
    },
    {
      "id": "noun-hond",
      "label": "hönd"
    },
    {
      "id": "noun-fotur",
      "label": "fótur"
    },
    {
      "id": "noun-hjarta",
      "label": "hjarta"
    },
    {
      "id": "noun-blo",
      "label": "blóð"
    },
    {
      "id": "noun-barn",
      "label": "barn"
    },
    {
      "id": "noun-sonur",
      "label": "sonur"
    },
    {
      "id": "noun-dottir",
      "label": "dóttir"
    },
    {
      "id": "noun-broir",
      "label": "bróðir"
    },
    {
      "id": "noun-systir",
      "label": "systir"
    },
    {
      "id": "noun-foreldri",
      "label": "foreldri"
    },
    {
      "id": "noun-tt",
      "label": "ætt"
    },
    {
      "id": "noun-vinur",
      "label": "vinur"
    },
    {
      "id": "noun-kona",
      "label": "kona"
    },
    {
      "id": "noun-karlmaur",
      "label": "karlmaður"
    },
    {
      "id": "noun-hus",
      "label": "hús"
    },
    {
      "id": "noun-heimili",
      "label": "heimili"
    },
    {
      "id": "noun-dyr",
      "label": "dyr"
    },
    {
      "id": "noun-bor",
      "label": "borð"
    },
    {
      "id": "noun-stoll",
      "label": "stóll"
    },
    {
      "id": "noun-rum",
      "label": "rúm"
    },
    {
      "id": "noun-eldsti",
      "label": "eldstæði"
    },
    {
      "id": "noun-hnifur",
      "label": "hnífur"
    },
    {
      "id": "noun-skal",
      "label": "skál"
    },
    {
      "id": "noun-pottur",
      "label": "pottur"
    },
    {
      "id": "noun-batur",
      "label": "bátur"
    },
    {
      "id": "noun-skip",
      "label": "skip"
    },
    {
      "id": "noun-vegur",
      "label": "vegur"
    },
    {
      "id": "noun-bru",
      "label": "brú"
    },
    {
      "id": "noun-br",
      "label": "bær"
    },
    {
      "id": "noun-borg",
      "label": "borg"
    },
    {
      "id": "noun-jo",
      "label": "þjóð"
    },
    {
      "id": "noun-konungur",
      "label": "konungur"
    },
    {
      "id": "noun-drottning",
      "label": "drottning"
    },
    {
      "id": "noun-ing",
      "label": "þing"
    },
    {
      "id": "noun-or",
      "label": "orð"
    },
    {
      "id": "noun-nafn",
      "label": "nafn"
    },
    {
      "id": "noun-mal",
      "label": "mál"
    },
    {
      "id": "noun-tal",
      "label": "tal"
    },
    {
      "id": "noun-hljo",
      "label": "hljóð"
    },
    {
      "id": "noun-stafur",
      "label": "stafur"
    },
    {
      "id": "noun-tala",
      "label": "tala"
    },
    {
      "id": "noun-mynd",
      "label": "mynd"
    },
    {
      "id": "noun-minni",
      "label": "minni"
    },
    {
      "id": "noun-hugur",
      "label": "hugur"
    }
  ]
}