{ "schema": "malkerfid-noun-review-v1", "task": "MK-024", "reviewedOn": "2026-10-25", "scopeIs": "Yfirferð allra 100 fyrirliggjandi nafnorða og tengdra skráðra ritspora. 61 fyrirliggjandi dæmi staðfest á opnuðum textasíðum; ein fyrirliggjandi rannsóknarviðbót úr MK-023 varðveitt fyrir minni. Ekki heildarleit að uppruna eða elsta dæmi.", "inputSchema": "malkerfid-noun-research-v1", "inputAsOf": "2026-10-20", "inputScope": "100 nafnorð til frekari heimildarannsókna; engar nýjar fornar áletranir fullyrtar.", "inputSnapshots": [ { "repoPath": "data/research-nouns.json", "sha256": "505d703a53d2b4c726320ae8ea5b7858d74384468e8f82aa968add0f2f4bdd8d", "bytes": 49491 }, { "repoPath": "assets/research-nouns-data.js", "sha256": "4d8a8473397a958604c74256939aaaab594389b78c734a91317b0b293716a820", "bytes": 41165 }, { "repoPath": "data/ancient-evidence.json", "sha256": "3a002520585ba38fbbb2350db7a601c9acb287127513ccba96ab13e724b2d7f0", "bytes": 79841 }, { "repoPath": "assets/ancient-evidence-data.js", "sha256": "db5e16025a82d63d9e61cc964782bdff041c44ee90e759e03c39b10adcdfeebc", "bytes": 60710 }, { "repoPath": "assets/research-nouns.js", "sha256": "314ceb4744194ce88963010f0e254514a991854615dc57b6bc21bf9bea9127e0", "bytes": 2609 }, { "repoPath": "data/research/ATTESTATIONS-2026-10-20.md", "sha256": "5e584122b5f967833e948d388ef2386668f268f8f97fff48318192f93be9ed17", "bytes": 559 } ], "summary": { "totalReviewed": 100, "legacyEditionAttested": 61, "legacyNeedsAttestation": 39, "verifiedExistingAttestations": 61, "supplementalAttestationsAvailable": 1, "stillWithoutVerifiedAttestationInThisReview": 38, "statusCounts": { "verified-edition-context": 58, "needs-attestation": 38, "verified-edition-context-with-form-note": 2, "verified-normalized-inscription": 1, "supplemental-attestation-available": 1 }, "stableIdsUnique": true, "legacySources": { "GKS-2365-VOL": 39, "GKS-2365-HAV": 21, "DR-42": 1 }, "confirmedEarliestOccurrences": 0, "directImageReadings": 0, "genericDictionaryLinksCountedAsAttestations": 0 }, "sources": { "VOL": { "url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "title": "Völuspá II (Bugge), Cod. reg. Nr. 2365, 4to.", "readScope": "Tilgreindar vísur 1–56 og næsta samhengi; 39 skráð orðvitni. Vísutexti sóttur einnig sem HTML til staðbundinnar samanburðarskráningar.", "type": "digital-transcription-of-primary-edition", "editionYear": 1867, "editionYearSource": "Síðan sjálf, línur 39–47", "directImageReading": false }, "HAV": { "url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "title": "Hávamál, Sophus Bugge, Sæmundar Edda", "readScope": "Tilgreindar vísur 3–142 og næsta samhengi; 21 skráð orðvitni úr 100 orða úrtakinu. Vísutexti sóttur einnig sem HTML til staðbundinnar samanburðarskráningar.", "type": "digital-transcription-of-primary-edition", "editionYear": 1867, "editionYearSource": "https://etext.old.no/ (opnað í MK-023: turn111view1)", "directImageReading": false }, "DR42": { "url": "https://runic.is/en/rista/DR_42", "title": "DR 42 — Jelling 2", "readScope": "Birtur samræmdur fornnorrænn texti, hlið A, og upplýsingar um heimildagrunn síðunnar. Orðmyndin konungr er í línu 23.", "type": "normalized-inscription-edition", "editionYear": null, "directImageReading": false, "note": "Runic.is vísar til Samnorræna rúnatextagagnagrunnsins. Samræmdur texti er ekki stafrétt rúnalestur." }, "GKS_DATE": { "url": "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "title": "Rafræn útgáfa Konungsbókar eddukvæða", "readScope": "Línur 8–10: GKS 2365 4to frá um 1270; rafræn útgáfa kynnt 2024.", "type": "holding-institution-metadata", "directImageReading": false }, "GKS_PROVENANCE": { "url": "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda", "title": "Flettibók: Konungsbók eddukvæða", "readScope": "Lína 11: síðari hluti 13. aldar; ferill fyrir 1643 óþekktur. Línur 25–27: efni bókarinnar og óvissa um aldur kvæða.", "type": "holding-institution-metadata", "directImageReading": false }, "DR42_DATE": { "url": "https://slks.dk/fileadmin/user_upload/kulturarv/publikationer/emneopdelt/verdensarv/Jelling-monumenterne_96s.pdf", "title": "Steen Hvass, Jelling-monumenterne — deres historie og bevaring (2011)", "readScope": "Prentaðar bls. 14–17 (PDF-spreads 7–8): stór steinn frá um 965, áletrun og rannsóknir á upprunalegri undirstöðu. Textaútdráttur lesinn, ekki sjálfstæður rúnalestur.", "type": "heritage-authority-publication", "publicationYear": 2011, "directImageReading": false }, "DR42_CATALOGUE": { "url": "https://naratonorwich.org/object/1435270/", "title": "The Jelling Stone — object record, National Museum of Denmark credit", "readScope": "Línur 22–25 og 43–45: DR 42, aldur um 965 og safnheimild.", "type": "museum-exhibition-object-record", "directImageReading": false }, "MINNI": { "url": "https://wikisource.org/wiki/Strengleikar,_eða_Lioðabók/Forræða", "title": "Strengleikar, Forræða, 1850-útgáfa, bls. 2", "readScope": "Skoðað í MK-023 í sama rannsóknarsamhengi; nákvæm tilvitnun og blaðsíðustaður varðveitt. Ekki ný skoðun á handritsmynd.", "type": "digital-transcription-of-primary-edition", "editionYear": 1850, "directImageReading": false } }, "entries": [ { "id": "noun-vatn", "word": "vatn", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-vatn", "word": "vatn", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vökvi sem er nauðsynlegur lífi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "Vatz — vatn", "lemma": "vatn", "concepts": [ "noun-vatn" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "Vatz" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 4, "priorExcerpt": "Vatz", "sourceFormAsRead": "Vatz", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Vatz er þꜹrf\nþeim er til verþar kǫmr,\nþerro oc þioðlaþar,\ngoþs vm ǫþis,\nef ser geta mętti,\norþz oc endrþꜹgo.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Vatn sem gestur þarf við komu til máltíðar.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki staðfest." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-sjor", "word": "sjór", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-sjor", "word": "sjór", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Salt vatn sem þekur stóran hluta jarðar.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "sęr — sjór", "lemma": "sjór", "concepts": [ "noun-sjor" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Orðmyndin sær (hér sęr) er tengd nútímaheiti sjór; þetta er beygingar-/stofnafbrigði, ekki hljóðrétt nútímastafsetning.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "sęr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 3, "priorExcerpt": "sęr", "sourceFormAsRead": "sęr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ar uar alda\nþar │ er ymir bygði\nvara sandr nę sęr\nne sualar uɴir\niorð faɴz │ ęva\nne upp himin\ngap uar giɴvnga\neɴ gras hvergi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Sær/haf í upptalningu þess sem ekki var til í upphafi heims.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Lesmyndin sęr samsvarar sær. Tengingin við nútímaflettimyndina sjór er ritstjórnarleg orðmyndatenging, ekki full orðsifjafræðileg röksemdafærsla." }, { "id": "noun-a", "word": "á", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-a", "word": "á", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vatnsfall sem rennur í farvegi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "A — á", "lemma": "á", "concepts": [ "noun-a" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 36 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "A" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 36 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 36, "priorExcerpt": "A", "sourceFormAsRead": "A", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "A fellr ꜹstan\num eitr dala\nsꜹxom oc sverþom │\nsliþr heitir sv.\nstod fyr norðan\naniþa vollom\nsalr or gvlli\nsin│dra ęttar.\nenn aɴaʀ stoð\na okolni\nbior salr iotvns\nen sa brimir │ heitir.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Nafnorð um ána Slíð; ekki forsetningin á.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "A er hér nafnorð, eins og fellr og nafn árinnar sýna; ekki sjálfvirkt forsetningarhit." }, { "id": "noun-lkur", "word": "lækur", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-lkur", "word": "lækur", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Lítið vatnsfall.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-vatnsfall", "word": "vatnsfall", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-vatnsfall", "word": "vatnsfall", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Rennandi vatn í náttúrulegum farvegi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-foss", "word": "foss", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-foss", "word": "foss", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vatn sem fellur fram af brún.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "forsar — foss", "lemma": "foss", "concepts": [ "noun-foss" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 56 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "forsar" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 56 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 56, "priorExcerpt": "forsar", "sourceFormAsRead": "forsar", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ser hon upp koma\nꜹðro siɴi\niorð or ęgi\niþia grǫna.\nfalla │ forsar\nflygr ꜹrn yfir\nsa er afialli\nfisca ueiðir.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Fossar sem falla í endurnýjuðum heimi; forsar er form útgáfunnar.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Lesmyndin forsar hefur r; tenging við foss er merkt sérstaklega og formið ekki þegjandi nútímavætt." }, { "id": "noun-is", "word": "ís", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-is", "word": "ís", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vatn í föstu formi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "ís — ís", "lemma": "ís", "concepts": [ "noun-is" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 81 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "ís" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 81 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 81, "priorExcerpt": "ís", "sourceFormAsRead": "ís", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "At qveldi scal dag leyfa,\nkono er brend er,\nmęki er reynd er,\nmey er gefin er,\nís er yfir kǫmr,\nꜹl er drvccit er.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Ís sem farið er yfir.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-snjor", "word": "snjór", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-snjor", "word": "snjór", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ískristallar sem falla úr skýjum.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-rigning", "word": "rigning", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-rigning", "word": "rigning", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Úrkoma í formi vatnsdropa.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-dogg", "word": "dögg", "category": "Náttúra", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-dogg", "word": "dögg", "category": "Náttúra", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vatnsdropar sem þéttast á yfirborði.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "dꜹɢvar — dögg", "lemma": "dögg", "concepts": [ "noun-dogg" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 18 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "dꜹɢvar" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 18 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 18, "priorExcerpt": "dꜹɢvar", "sourceFormAsRead": "dꜹɢvar", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Asc ueit ec standa │\nheitir yɢdrasill\nhárbaðmr ausiɴ\nhuíta aúri.\nþadan coma │ dꜹɢvar\nþęrs idala falla\nstendr ę yfir grǫɴ\nvrðar brvɴi. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Dögg sem fellur af askinum í dali.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-sol", "word": "sól", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-sol", "word": "sól", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Stjarnan sem jörðin gengur um.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "sol — sól", "lemma": "sól", "concepts": [ "noun-sol" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "sol" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 4, "priorExcerpt": "sol", "sourceFormAsRead": "sol", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Adr bvrs │ synir\nbioðom um ypðo\nþeir er mið garð\nmǫran scopo.\nsol scein I suɴan\na salar steina\nþa var grvnd groin\ngrǫnom lauki. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Sólin sem skín í goðsögulegri sköpunarlýsingu.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-tungl", "word": "tungl", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-tungl", "word": "tungl", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Náttúrulegur fylgihnöttur reikistjörnu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "tvngls — tungl", "lemma": "tungl", "concepts": [ "noun-tungl" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Formið tvngls kemur fyrir í orðasambandi um þann sem gleypir tunglið.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 39 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "tvngls" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 39 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 39, "priorExcerpt": "tvngls", "sourceFormAsRead": "tvngls", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Avstr sát │ in aldna\ni iarn uiþi\noc fǫddi þar\nfenris kindir.\nverþr af þeim │ ꜹllom\neiɴa noccorr\ntvngls tivgari\nitrollz hami.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Tunglið sem goðsögulegur úlfur gleypir.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-stjarna", "word": "stjarna", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-stjarna", "word": "stjarna", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Sjálflýsandi hnöttur í geimnum.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "stiornor — stjarna", "lemma": "stjarna", "concepts": [ "noun-stjarna" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 5 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "stiornor" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 5 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 5, "priorExcerpt": "stiornor", "sourceFormAsRead": "stiornor", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Sol varp svɴan\nsiɴi mana\nhendi iɴi hǫgri\nvm himin iodyr │\nsol þat ne uisso\nhuar hon sali atti\nstiornor þat ne visso\nhvar │ þęr staði atto\nmani þat ne vissi\nhvat hann megins atti.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Stjörnur sem fá staði á himni í sköpunarlýsingu.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-himinn", "word": "himinn", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-himinn", "word": "himinn", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hvolfið sem virðist vera yfir jörðinni.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "himin — himinn", "lemma": "himinn", "concepts": [ "noun-himinn" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 50 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "himin" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 50 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 50, "priorExcerpt": "himin", "sourceFormAsRead": "himin", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Surtr │ feʀ svɴan\nmeþ sviga lęfi\nsciɴ af sverþi\nsol valtífa.\ngriot bi│org gnata\neɴ gifr rata\ntroþa halir helveg\nen himin clofnar. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Himinninn sem klofnar í Ragnarökum.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-sky", "word": "ský", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-sky", "word": "ský", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Safn vatnsdropa eða ískristalla í lofti.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-dagur", "word": "dagur", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-dagur", "word": "dagur", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Tímabil dagsbirtu eða sólarhringur.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "dag — dagur", "lemma": "dagur", "concepts": [ "noun-dagur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "dag" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 6, "priorExcerpt": "dag", "sourceFormAsRead": "dag", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa gen│gengo regin oll\narꜹk stola\ngiɴhęilog god\noc vm þat gęttvz │\nnott oc niþiom\nnꜹfn vm gafo\nmorgin heto\noc miðian dag\nvn│dorn oc aptan\nárom at telia.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Dagur/dagstími í upptalningu skiptingar tímans.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-nott", "word": "nótt", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-nott", "word": "nótt", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Sá hluti sólarhrings þegar dimmt er.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "nott — nótt", "lemma": "nótt", "concepts": [ "noun-nott" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "nott" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 6, "priorExcerpt": "nott", "sourceFormAsRead": "nott", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa gen│gengo regin oll\narꜹk stola\ngiɴhęilog god\noc vm þat gęttvz │\nnott oc niþiom\nnꜹfn vm gafo\nmorgin heto\noc miðian dag\nvn│dorn oc aptan\nárom at telia.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Nótt í goðsögulegri nafngift og skiptingu tímans.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-ar", "word": "ár", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-ar", "word": "ár", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Tímaeining sem miðast við umferð jarðar um sól.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "árom — ár", "lemma": "ár", "concepts": [ "noun-ar" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "árom" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 6, "priorExcerpt": "árom", "sourceFormAsRead": "árom", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa gen│gengo regin oll\narꜹk stola\ngiɴhęilog god\noc vm þat gęttvz │\nnott oc niþiom\nnꜹfn vm gafo\nmorgin heto\noc miðian dag\nvn│dorn oc aptan\nárom at telia.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Ár sem eru talin í skiptingu tímans; ekki ár í merkingunni snemma.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Valið árom er nafnorð um ár. Ekki rugla við ár/Ar í merkingunni snemma í öðrum vísum." }, { "id": "noun-manuur", "word": "mánuður", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-manuur", "word": "mánuður", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ein af tólf megineiningum almanaksárs.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "manaði — mánuður", "lemma": "mánuður", "concepts": [ "noun-manuur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 74 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "manaði" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 74 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 74, "priorExcerpt": "manaði", "sourceFormAsRead": "manaði", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Nott verþr feginn\nsa er nesti trvir;\nscammar ’ro scips rár;\nhverb er hꜹstgrima;\nfiolþ vm vidrir\na fimm dꜹgom,\nenn meira a manaði.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Mánuður sem tímabil, borið saman við fimm daga.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-stund", "word": "stund", "category": "Himinn og tími", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-stund", "word": "stund", "category": "Himinn og tími", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Afmarkað tímabil.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-jor", "word": "jörð", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-jor", "word": "jörð", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Jarðvegur, land eða reikistjarnan sem við búum á.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "iorð — jörð", "lemma": "jörð", "concepts": [ "noun-jor" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "iorð" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 3, "priorExcerpt": "iorð", "sourceFormAsRead": "iorð", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ar uar alda\nþar │ er ymir bygði\nvara sandr nę sęr\nne sualar uɴir\niorð faɴz │ ęva\nne upp himin\ngap uar giɴvnga\neɴ gras hvergi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Jörðin sem sagt er að hafi ekki verið til í upphafi.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-land", "word": "land", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-land", "word": "land", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Þurrt yfirborð jarðar eða afmarkað landsvæði.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "alandi — land", "lemma": "land", "concepts": [ "noun-land" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Útgáfan sýnir forsetningu og orð saman: alandi, þ.e. á landi.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 16 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "alandi" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 16 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 16, "priorExcerpt": "alandi", "sourceFormAsRead": "alandi", "sourceFormHandling": "source-preposition-joined", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Vnz þriár quomo│\nor þvi liþi\nꜹflgir oc astgir\nęsir at hvsi.\nfvndo alandi\nlitt │ megandi\nasc oc emblo\norlꜹglꜹsa.\nꜹnd pꜹ ne átto\nóþ þav │ ne hꜹfðo\nla ne lęti\nne lito goða.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Land í orðasambandinu á landi; alandi er samritun í útgáfu.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "alandi er ekki ein nútímaleg orðmynd; forsetningin a og fallmyndin landi eru samritaðar." }, { "id": "noun-dalur", "word": "dalur", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-dalur", "word": "dalur", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Lægð milli hæða eða fjalla.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "dala — dalur", "lemma": "dalur", "concepts": [ "noun-dalur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 18 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "dala" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context-with-form-note", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor. Fyrri stakur textabútur krefst skýringar á orðskiptingu eða línumerki.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 18 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 18, "priorExcerpt": "dala", "sourceFormAsRead": "idala", "sourceFormHandling": "source-segmentation-required", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Asc ueit ec standa │\nheitir yɢdrasill\nhárbaðmr ausiɴ\nhuíta aúri.\nþadan coma │ dꜹɢvar\nþęrs idala falla\nstendr ę yfir grǫɴ\nvrðar brvɴi. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Dalir sem dögg fellur í; idala er samritun forsetningar og nafnorðs.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Útgáfan birtir idala. Fyrra excerpt dala er hlutabútur með forsetningu sleppt; skýra þarf skiptinguna í i + dala." }, { "id": "noun-holl", "word": "hóll", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-holl", "word": "hóll", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Lítil hæð í landslagi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-sandur", "word": "sandur", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-sandur", "word": "sandur", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Laus korn úr bergi eða öðrum efnum.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "sandr — sandur", "lemma": "sandur", "concepts": [ "noun-sandur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "sandr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 3, "priorExcerpt": "sandr", "sourceFormAsRead": "sandr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ar uar alda\nþar │ er ymir bygði\nvara sandr nę sęr\nne sualar uɴir\niorð faɴz │ ęva\nne upp himin\ngap uar giɴvnga\neɴ gras hvergi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Sandur í lýsingu á því sem ekki var til við upphaf heims.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-mold", "word": "mold", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-mold", "word": "mold", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Jarðvegur sem plöntur geta vaxið í.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "mold — mold", "lemma": "mold", "concepts": [ "noun-mold" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 2 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "mold" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 2 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 2, "priorExcerpt": "mold", "sourceFormAsRead": "mold", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ec man iotna │\nár um borna\nþa er fordom\nmic fǫdda hofdo\nnio man æc heima │\nnío iviþi\nmiot uið mǫraɴ\nfyr mold nedan.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Mold/jörð í orðasambandinu fyr mold nedan.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-eldur", "word": "eldur", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-eldur", "word": "eldur", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Bruni sem gefur frá sér hita og oft ljós.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "Eldz — eldur", "lemma": "eldur", "concepts": [ "noun-eldur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "Eldz" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 3, "priorExcerpt": "Eldz", "sourceFormAsRead": "Eldz", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Eldz er þꜹrf\nþeims inn er kominn\noc a kne kalinn;\nmatar oc vaða\ner manne þꜹrf\nþeim er hefir vm fiall fariþ.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Eldur sem kaldur komumaður þarfnast.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-vindur", "word": "vindur", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-vindur", "word": "vindur", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Loft á hreyfingu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "vindi — vindur", "lemma": "vindur", "concepts": [ "noun-vindur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 82 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "vindi" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 82 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 82, "priorExcerpt": "vindi", "sourceFormAsRead": "vindi", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "I vindi scal við hꜹggva,\nvedri a sió róa,\nmyrkri viþ man spialla,\nmorg ero dags ꜹgo;\na scip scal scriðar orca,\nen a sciold til hlífar,\nmǫki hꜹggs,\nenn mey til kossa.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Vindur sem aðstæður við viðarhögg.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-frost", "word": "frost", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-frost", "word": "frost", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Kuldi þar sem vatn getur frosið.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hiti", "word": "hiti", "category": "Land og veður", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hiti", "word": "hiti", "category": "Land og veður", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hlýja eða hátt hitastig.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "hiti — hiti", "lemma": "hiti", "concepts": [ "noun-hiti" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 54 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hiti" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 54 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 54, "priorExcerpt": "hiti", "sourceFormAsRead": "hiti", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Sol ter sortna │\nsigr fold imar\nhverfa af himni\nheiðar stiornor.\ngeisar eími │\nviþ aldr nara\nleicr har hiti\nuið himin sialfan.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hár hiti við himininn í Ragnarökum.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-tre", "word": "tré", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-tre", "word": "tré", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Viðarkennd planta með stofn og greinar.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "tre — tré", "lemma": "tré", "concepts": [ "noun-tre" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 45 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "tre" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 45 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 45, "priorExcerpt": "tre", "sourceFormAsRead": "tre", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Leica mims synir\neɴ miotvðr kyndiz\nat en galla\ngial││lar horni\nhatt blęss heimdallr\nhorn er alopti\nmęlir oðiɴ │\nvið mims hꜹfuþ │\nymr iþ aldna tre\neɴ iótvɴ losnar\nscelfr yɢdrasils\nascr st│andandi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hið aldna tré, askur Yggdrasils, í goðsögulegu samhengi.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-skogur", "word": "skógur", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-skogur", "word": "skógur", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Svæði þar sem mörg tré vaxa.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-gras", "word": "gras", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-gras", "word": "gras", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Jurt með mjó blöð, oft í þéttum gróðri.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "gras — gras", "lemma": "gras", "concepts": [ "noun-gras" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "gras" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 3 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 3, "priorExcerpt": "gras", "sourceFormAsRead": "gras", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ar uar alda\nþar │ er ymir bygði\nvara sandr nę sęr\nne sualar uɴir\niorð faɴz │ ęva\nne upp himin\ngap uar giɴvnga\neɴ gras hvergi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Gras í upptalningu þess sem ekki var til við upphaf heims.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-blom", "word": "blóm", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-blom", "word": "blóm", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Æxlunarhluti blómplöntu; einnig planta með slíkum hluta.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-lauf", "word": "lauf", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-lauf", "word": "lauf", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Blað á tré eða annarri plöntu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-rot", "word": "rót", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-rot", "word": "rót", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Plöntuhluti sem festir plöntu og tekur upp vatn og næringu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "rótom — rót", "lemma": "rót", "concepts": [ "noun-rot" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 138 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "rótom" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 138 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 138, "priorExcerpt": "rótom", "sourceFormAsRead": "rótom", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Vęit ec at ec hecc\nvindga meiði a\nnętr allar nío,\ngeiri vndaþr\noc gefinn Oðni,\nsialfr sialfom mer,\na þeim meiþi,\ner mangi veit,\nhvers hann af rótom renn.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Rætur trésins sem mælandinn hangir á; goðsögulegt samhengi.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-fr", "word": "fræ", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-fr", "word": "fræ", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Eining sem ný planta getur vaxið úr.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-grein", "word": "grein", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-grein", "word": "grein", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hliðarsproti á tré eða runna.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-borkur", "word": "börkur", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-borkur", "word": "börkur", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ysta verndarlag á stofni og greinum viðarplantna.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "bꜹrcr — börkur", "lemma": "börkur", "concepts": [ "noun-borkur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 50 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "bꜹrcr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 50 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 50, "priorExcerpt": "bꜹrcr", "sourceFormAsRead": "bꜹrcr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Hrꜹrnar þꜹll\nsv er stendr þorpi a,\nhlyrat henne bꜹrcr ne barr;\nsva er maþr\nsa er manngi ann,\nhvat scal hann lengi lifa?", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Börkur trés sem hlífir því, ásamt barri.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-avoxtur", "word": "ávöxtur", "category": "Plöntur", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-avoxtur", "word": "ávöxtur", "category": "Plöntur", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hluti blómplöntu sem myndast við þroskun aldins.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hestur", "word": "hestur", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hestur", "word": "hestur", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hófdýr sem menn hafa notað til reiðar og vinnu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "hestz — hestur", "lemma": "hestur", "concepts": [ "noun-hestur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 61 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hestz" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 61 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 61, "priorExcerpt": "hestz", "sourceFormAsRead": "hestz", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þveginn oc mettr\nríði maþr þingi at,\nþot hann sęð vęddr til vel;\nscva oc bróca\nscammiz engi maþr,\nne hestz in heldr,\nþot hann hafið góðan.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hestur sem þingmaður ætti ekki að skammast sín fyrir.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-kyr", "word": "kýr", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-kyr", "word": "kýr", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Fullorðið kvendýr nautgripa.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "kv — kýr", "lemma": "kýr", "concepts": [ "noun-kyr" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 70 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "kv" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 70 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 70, "priorExcerpt": "kv", "sourceFormAsRead": "kv", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Betra er lifðom\nenn sę olifðom,\nęy getr qvicr kv;\neld sa ec vpbrenna\nꜹðgom manne fyr,\nenn v́ti var dꜹþr fyr dvrom.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Kýr sem lifandi maður getur eignast.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-sauur", "word": "sauður", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-sauur", "word": "sauður", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Geltur hrútur; einnig notað um sauðfé.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-geit", "word": "geit", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-geit", "word": "geit", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Jórturdýr sem er meðal annars haldið til mjólkurframleiðslu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "geitr — geit", "lemma": "geit", "concepts": [ "noun-geit" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 36 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "geitr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 36 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 36, "priorExcerpt": "geitr", "sourceFormAsRead": "geitr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Bv er betra,\nþott litit se,\nhalr er heima hverr;\nþott tvęr geitr eigi\noc tꜹgreptan sal,\nþat er þo betra en bǫn.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Tvær geitur sem lítil heimiliseign.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-fugl", "word": "fugl", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-fugl", "word": "fugl", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Dýr með fiður, gogg og vængi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "fvgls — fugl", "lemma": "fugl", "concepts": [ "noun-fugl" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar. Hér er fugl hluti af myndmáli um óminnishegra.", "source_locator": "Hávamál, vísa 13 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "fvgls" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 13 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 13, "priorExcerpt": "fvgls", "sourceFormAsRead": "fvgls", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ominnis hegri heitir\nsa er yfir ꜹlþrom þrvmir,\nhann stelr geði gvma;\nþess fvgls fiꜹdrom\nec fiotraþr varc\ni garði Gvnnlaþar.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Fugl í myndmáli óminnishegrans; ekki raunveruleg fuglaathugun.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-fiskur", "word": "fiskur", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-fiskur", "word": "fiskur", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vatnadýr sem yfirleitt andar með tálknum.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "fisca — fiskur", "lemma": "fiskur", "concepts": [ "noun-fiskur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 56 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "fisca" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 56 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 56, "priorExcerpt": "fisca", "sourceFormAsRead": "fisca", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ser hon upp koma\nꜹðro siɴi\niorð or ęgi\niþia grǫna.\nfalla │ forsar\nflygr ꜹrn yfir\nsa er afialli\nfisca ueiðir.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Fiskar sem örn veiðir.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-mus", "word": "mús", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-mus", "word": "mús", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Lítið nagdýr.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hrafn", "word": "hrafn", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hrafn", "word": "hrafn", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Stór svartur fugl af hrafnaætt.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hani", "word": "hani", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hani", "word": "hani", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Karldýr hænsna.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "háni — hani", "lemma": "hani", "concepts": [ "noun-hani" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 41 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "háni" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 41 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 41, "priorExcerpt": "háni", "sourceFormAsRead": "háni", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Sat þar a hꜹgi │\noc sló hꜹrpo\ngygiar hirþir\ngladr eɢþęr.\ngól vm hanom\nigagl │ viþi\nfagr rꜹdr háni\nsa er fialaʀ heitir.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Haninn Fjalarr, sem galar í goðsögulegri frásögn.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-ormur", "word": "ormur", "category": "Dýr", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-ormur", "word": "ormur", "category": "Dýr", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Heiti ýmissa langvaxinna dýra án fóta.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "ormr — ormur", "lemma": "ormur", "concepts": [ "noun-ormur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 47 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "ormr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 47 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 47, "priorExcerpt": "ormr", "sourceFormAsRead": "ormr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Hrymr ekr ꜹstan\nhefiz lind fyr\nsn│yz iormvngandr\ni iotvn moði.\normr knyr vɴir\neɴ ari hl│accar\nslitr nai nef fꜹlr\nnagl far losnar.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Ormurinn Jörmungandr/Miðgarðsormur; goðsögulegt dýr.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hofu", "word": "höfuð", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hofu", "word": "höfuð", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Sá líkamshluti sem ber meðal annars heila og helstu skynfæri.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "hꜹfuþ — höfuð", "lemma": "höfuð", "concepts": [ "noun-hofu" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 34 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hꜹfuþ" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 34 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 34, "priorExcerpt": "hꜹfuþ", "sourceFormAsRead": "hꜹfuþ", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þo hann ęva hendr\nne hꜹfuþ kembþi\naþr │ a bál vm bar\nbaldrs andscota.\nen friɢ um gret\nifensꜹlom\nua │ val hallar\nv. e. e. e. h.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Höfuð sem ekki er kembt fyrir hefnd Baldurs.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-auga", "word": "auga", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-auga", "word": "auga", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Líffæri sjónar.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "ꜹga — auga", "lemma": "auga", "concepts": [ "noun-auga" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 29 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "ꜹga" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 29 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 29, "priorExcerpt": "ꜹga", "sourceFormAsRead": "ꜹga", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Eín sat hon uti\nþa er iɴ aldni com\nyɢióngr │ asa\noc iꜹgo leit.\nhvers fregnit mic\nhvi freistiþ min\nalt │ ueit ec oðiɴ\nhvar þv ꜹga falt\nienom męra\nmimis │ brvni\ndreckr mióð mimir\nmorgin hverian\naf veþi v.\nv. e. e. h. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Auga Óðins sem falið er í Mímisbrunni.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-eyra", "word": "eyra", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-eyra", "word": "eyra", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Líffæri heyrnar og jafnvægis.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "eyrom — eyra", "lemma": "eyra", "concepts": [ "noun-eyra" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 7 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "eyrom" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 7 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 7, "priorExcerpt": "eyrom", "sourceFormAsRead": "eyrom", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Enn vari gestr,\ner til verþar kǫmr,\nþvnno hlioþi þegir,\neyrom hlydir,\nenn ꜹgom scodar;\nsva nysiz froþra hverr fyr.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Eyru sem gesturinn hlýðir með.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-nef", "word": "nef", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-nef", "word": "nef", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Líkamshluti sem tengist öndun og lyktarskyni.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-munnur", "word": "munnur", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-munnur", "word": "munnur", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Op sem tekur við fæðu og tekur þátt í tali.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-tunga", "word": "tunga", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-tunga", "word": "tunga", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vöðvalíffæri í munni sem tengist bragðskyni og tali.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "tvnga — tunga", "lemma": "tunga", "concepts": [ "noun-tunga" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 29 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "tvnga" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 29 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 29, "priorExcerpt": "tvnga", "sourceFormAsRead": "tvnga", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Ǫrna męlir\nsa er ęva þegir\nstadlꜹso stafi;\nhraðmęlt tvnga,\nnema haldendr eigi,\nopt ser ogott vm gelr.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Tunga sem talfæri og myndmál um hraðmælt, stjórnlaust tal.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Dæmið nýtir myndmál talfæranna; það er ekki líffræðileg skilgreining á bragðskyni." }, { "id": "noun-hond", "word": "hönd", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hond", "word": "hönd", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ysti hluti handleggs, með lófa og fingrum.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "hendi — hönd", "lemma": "hönd", "concepts": [ "noun-hond" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 5 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hendi" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 5 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 5, "priorExcerpt": "hendi", "sourceFormAsRead": "hendi", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Sol varp svɴan\nsiɴi mana\nhendi iɴi hǫgri\nvm himin iodyr │\nsol þat ne uisso\nhuar hon sali atti\nstiornor þat ne visso\nhvar │ þęr staði atto\nmani þat ne vissi\nhvat hann megins atti.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hægri hönd persónugerðrar sólar.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-fotur", "word": "fótur", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-fotur", "word": "fótur", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Líkamshluti sem ber þunga við stöðu og göngu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "fotr — fótur", "lemma": "fótur", "concepts": [ "noun-fotur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 89 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "fotr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 89 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 89, "priorExcerpt": "fotr", "sourceFormAsRead": "fotr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Broðvrbana sinom,\nþott a brꜹto męti,\nhvsi halfbrvnno,\nhesti alsciotvm\n— þa er iór onýtr,\nef einn fotr brotnar —,\nverþit maþr sva tryggr,\nat þesso trvi ꜹllo.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Fótur hests sem getur brotnað.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hjarta", "word": "hjarta", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hjarta", "word": "hjarta", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Líffæri sem dælir blóði.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "hiarta — hjarta", "lemma": "hjarta", "concepts": [ "noun-hjarta" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 52 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hiarta" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 52 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 52, "priorExcerpt": "hiarta", "sourceFormAsRead": "hiarta", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa kǫmr iɴ micli\nmꜹgr sigfꜹdur\nvíðaʀ vega\nat val dy│ri.\nletr hann megi hvedrvngs\nmvnd vm standa\nhiór til hiarta │\nþa er hefnt fꜹdur.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hjarta í goðsögulegri lýsingu á atlögu Víðars að úlfi.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-blo", "word": "blóð", "category": "Líkami", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-blo", "word": "blóð", "category": "Líkami", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Vökvi sem flytur meðal annars súrefni um líkamann.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "bloði — blóð", "lemma": "blóð", "concepts": [ "noun-blo" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Orðið er í goðsögulegu samhengi við Brimi.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 9 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "bloði" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 9 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 9, "priorExcerpt": "bloði", "sourceFormAsRead": "bloði", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa g. r. a. ar.\nhverr scyldi duerga │\ndrotin scepia\nor brimis bloði\noc or blam leɢiom.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Blóð Brimis í goðsögulegri sköpun dverga.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-barn", "word": "barn", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-barn", "word": "barn", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ung manneskja; einnig afkvæmi foreldris.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "bornom — barn", "lemma": "barn", "concepts": [ "noun-barn" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 20 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "bornom" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 20 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 20, "priorExcerpt": "bornom", "sourceFormAsRead": "bornom", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þęr lꜹg lꜹgðo\nþęr líf kvro\nalda bornom\nór │ lꜹg se ia.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Börn manna í tengslum við lög og örlög nornanna.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-sonur", "word": "sonur", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-sonur", "word": "sonur", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Karlkyns afkvæmi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "synir — sonur", "lemma": "sonur", "concepts": [ "noun-sonur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "synir" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 4 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 4, "priorExcerpt": "synir", "sourceFormAsRead": "synir", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Adr bvrs │ synir\nbioðom um ypðo\nþeir er mið garð\nmǫran scopo.\nsol scein I suɴan\na salar steina\nþa var grvnd groin\ngrǫnom lauki. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Synir Burs í goðsögulegri sköpun heims.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-dottir", "word": "dóttir", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-dottir", "word": "dóttir", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Kvenkyns afkvæmi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-broir", "word": "bróðir", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-broir", "word": "bróðir", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Karlkyns systkini.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "broðir — bróðir", "lemma": "bróðir", "concepts": [ "noun-broir" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 33 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "broðir" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 33 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 33, "priorExcerpt": "broðir", "sourceFormAsRead": "broðir", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Varð af þeim meiði\ner mer syndiz\nharmflꜹg hęttlig\nhꜹþr │ nam scióta.\nbaldrs broðir\nvár of boriɴ snęmma\nsa nam oþins │ sónr\nein nęttr vega.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Bróðir Baldurs í ættartengslum goðanna.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-systir", "word": "systir", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-systir", "word": "systir", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Kvenkyns systkini.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-foreldri", "word": "foreldri", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-foreldri", "word": "foreldri", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Móðir eða faðir barns.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-tt", "word": "ætt", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-tt", "word": "ætt", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hópur fólks sem tengist með skyldleika.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "ętt — ætt", "lemma": "ætt", "concepts": [ "noun-tt" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 26 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "ętt" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 26 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 26, "priorExcerpt": "ętt", "sourceFormAsRead": "ętt", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa g. r. a.\nhverir hefði lopt │ alt\nlęvi blandit\neþa ętt iotvns\noþs mey gefna.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Ætt jötuns í umræðu goðanna um loforð.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-vinur", "word": "vinur", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-vinur", "word": "vinur", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Manneskja sem traust og vinátta tengja við aðra.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "vinr — vinur", "lemma": "vinur", "concepts": [ "noun-vinur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 42 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "vinr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 42 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 42, "priorExcerpt": "vinr", "sourceFormAsRead": "vinr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Vin sinom\nscal maþr vinr vera\noc gialda giof viþ giof;\nhlátr viþ hlátri\nscyli hꜹlþar taca,\nen lꜹsung viþ lygi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Vinur í gagnkvæmri vináttu og gjafaskiptum.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-kona", "word": "kona", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-kona", "word": "kona", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Fullorðin kvenkyns manneskja.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "kona — kona", "lemma": "kona", "concepts": [ "noun-kona" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 84 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "kona" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 84 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 84, "priorExcerpt": "kona", "sourceFormAsRead": "kona", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Meyar orðom\nscyli manngi trva,\nne þvi er qvedr kona;\nþviat a hverfanda hveli\nvoro þeim hiorto scꜹpvð,\nbrigð i briost vm lagit.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Kona sem mælandi; vísan er söguleg, kynjuð alhæfing.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-karlmaur", "word": "karlmaður", "category": "Fólk og fjölskylda", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-karlmaur", "word": "karlmaður", "category": "Fólk og fjölskylda", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Fullorðin karlkyns manneskja.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hus", "word": "hús", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hus", "word": "hús", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Bygging sem veitir skjól eða rými til nota.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "hvsi — hús", "lemma": "hús", "concepts": [ "noun-hus" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 16 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hvsi" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 16 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 16, "priorExcerpt": "hvsi", "sourceFormAsRead": "hvsi", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Vnz þriár quomo│\nor þvi liþi\nꜹflgir oc astgir\nęsir at hvsi.\nfvndo alandi\nlitt │ megandi\nasc oc emblo\norlꜹglꜹsa.\nꜹnd pꜹ ne átto\nóþ þav │ ne hꜹfðo\nla ne lęti\nne lito goða.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hús sem æsir koma að í sköpunarsamhengi Asks og Emblu.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-heimili", "word": "heimili", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-heimili", "word": "heimili", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Staður þar sem fólk býr.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-dyr", "word": "dyr", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-dyr", "word": "dyr", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Op sem gengið er um inn í eða út úr rými.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "dyʀ — dyr", "lemma": "dyr", "concepts": [ "noun-dyr" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 37 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "dyʀ" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 37 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 37, "priorExcerpt": "dyʀ", "sourceFormAsRead": "dyʀ", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Sal sa hon standa\nsolo fiáʀi\nna strondo a\nnorþr hor│fa dyʀ.\nfello eitr dropar\niɴ vm lióra\nsa er undiɴ salr\norma │ hryɢiom.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Dyr salar sem snúa norður.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-bor", "word": "borð", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-bor", "word": "borð", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Húsgagn með flötu yfirborði til afnota.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-stoll", "word": "stóll", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-stoll", "word": "stóll", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Húsgagn sem ætlað er að sitja á.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-rum", "word": "rúm", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-rum", "word": "rúm", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Húsgagn eða staður ætlaður til svefns.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-eldsti", "word": "eldstæði", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-eldsti", "word": "eldstæði", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Staður þar sem eldur er hafður til hita eða eldunar.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hnifur", "word": "hnífur", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hnifur", "word": "hnífur", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Verkfæri með egg til að skera.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-skal", "word": "skál", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-skal", "word": "skál", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ílát með opi að ofan.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-pottur", "word": "pottur", "category": "Heimili og munir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-pottur", "word": "pottur", "category": "Heimili og munir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Ílát, oft notað til matreiðslu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-batur", "word": "bátur", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-batur", "word": "bátur", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Fleyta til ferða á vatni.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-skip", "word": "skip", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-skip", "word": "skip", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Stórt farartæki til siglinga.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "scips — skip", "lemma": "skip", "concepts": [ "noun-skip" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 74 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "scips" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 74 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 74, "priorExcerpt": "scips", "sourceFormAsRead": "scips", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Nott verþr feginn\nsa er nesti trvir;\nscammar ’ro scips rár;\nhverb er hꜹstgrima;\nfiolþ vm vidrir\na fimm dꜹgom,\nenn meira a manaði.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Skip í orðasambandinu scips rár.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-vegur", "word": "vegur", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-vegur", "word": "vegur", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Leið sem fara má eftir.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "vegom — vegur", "lemma": "vegur", "concepts": [ "noun-vegur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 38 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "vegom" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 38 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 38, "priorExcerpt": "vegom", "sourceFormAsRead": "vegom", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Vapnom sinom\nscala maþr velli á\nfeti ganga framarr;\nþviat ovíst er at vita,\nnęr verþr a vegom v́ti\ngeirs vm þꜹrf gvma.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Vegir þar sem ferðamaður gæti þurft vopn.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-bru", "word": "brú", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-bru", "word": "brú", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Mannvirki sem tengir staði yfir hindrun.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-br", "word": "bær", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-br", "word": "bær", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Byggð eða býli, eftir samhengi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-borg", "word": "borg", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-borg", "word": "borg", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Stór þéttbýlisstaður.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "borgar — borg", "lemma": "borg", "concepts": [ "noun-borg" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 25 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "borgar" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 25 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 25, "priorExcerpt": "borgar", "sourceFormAsRead": "borgar", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Fleygði oðiɴ\noc ifolc um scꜹt\nþat var eɴ folc│vig\nfyrst ihęimi.\nbrotiɴ var borð uegr\nborgar asa\nknatto │ vanir uigspa\nuollo sporna.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Borg ása og borgarveggur í goðsögulegri bardagalýsingu.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-jo", "word": "þjóð", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-jo", "word": "þjóð", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Samfélag fólks með sameiginlega sögu eða sjálfsmynd.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "þioþ — þjóð", "lemma": "þjóð", "concepts": [ "noun-jo" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar. Hér merkir þjóð fólk eða almenning; ekki sjálfkrafa þjóðríki í nútímaskilningi.", "source_locator": "Hávamál, vísa 63 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "þioþ" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 63 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 63, "priorExcerpt": "þioþ", "sourceFormAsRead": "þioþ", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Fregna oc segia\nscal froðra hverr,\nsa er vill heitinn horscr;\neinn vita,\nne annarr scal,\nþioþ veit, ef þriro.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Fólk eða almenningur sem fréttir leyndarmál; ekki sjálfkrafa nútímaþjóðríki.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Í vísunni er átt við fólk/almenning. Nútímaskýring um sameiginlega sögu/sjálfsmynd er ekki sjálf sönnuð af þessu dæmi." }, { "id": "noun-konungur", "word": "konungur", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-konungur", "word": "konungur", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Karlkyns þjóðhöfðingi í konungsríki.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr rúnatexta með samræmdum lestri; ekki fullyrt elsta notkun orðsins.", "attestation_ids": [ "DR-42" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "DR-42", "catalogue_id": "DR 42", "name": "Stóri Jellingsteinninn", "region": "nordics", "region_label": "Danmörk · Jelling", "date_start": 950, "date_end": 980, "date_label": "um 965 e.Kr.", "language": "Fornnorræna / forndanska", "script": "Yngra rúnaletur", "material": "Rúnasteinn", "evidence_kind": "runestone", "place": "Jelling, Danmörk · upprunalegur varðveislustaður", "provenance_status": "original-monument-site", "map_place": { "lon": 9.4197, "lat": 55.7567, "role": "upprunalegur minnisvarðastaður", "certainty": "corroborated-site" }, "findspot": "Steinninn stendur á upprunalegum stað samkvæmt danska þjóðminjasafninu.", "writing_place": "Ekki óháð sannað að ristunin hafi farið fram á þessum nákvæma stað.", "current_collection": "Jelling, við Jellingkirkju", "current_map_place": null, "earliest_claim": "Varðveittur rúnasteinn, ekki elsta þekkta notkun „móðir“ eða „Danmörk“.", "source_locator": "DR 42, áletrun Haralds blátannar", "source_urls": [ "https://runic.is/en/rista/DR_42", "https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-monuments-at-jelling/the-jelling-stone/" ], "claim_status": "edition-reviewed", "note": "Ritunarstaður orðsins í fyrsta sinn óþekktur; upprunalegur staður steinsins staðfestur.", "reviewed_at": "2026-10-20", "date_note": "Aldursbil grips eða handrits; ekki aldur orðsins sjálfs." }, "wordEvidence": { "form": "konungr — konungur", "lemma": "konungur", "concepts": [ "noun-konungur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Titill Haralds í samræmdum fornnorrænum texta áletrunarinnar, ekki nútímaútgáfa rúnalaga.", "source_locator": "DR 42, hlið A, upphaf: Haraldr konungr", "source_url": "https://runic.is/en/rista/DR_42", "excerpt": "Haraldr konungr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-normalized-inscription", "reasonIs": "Haraldr konungr staðfest í samræmdum fornnorrænum texta DR 42, hlið A. Aldur grips um 965 staðfestur í opnaðri menningarminjaútgáfu. Þetta er ekki bein rúnalestur eða elsta íslenska notkun.", "sourceUrls": [ "https://runic.is/en/rista/DR_42", "https://slks.dk/fileadmin/user_upload/kulturarv/publikationer/emneopdelt/verdensarv/Jelling-monumenterne_96s.pdf", "https://naratonorwich.org/object/1435270/" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "DR42", "recordId": "DR-42", "sourceUrl": "https://runic.is/en/rista/DR_42", "locator": "DR 42, hlið A; Old Norse, lína 23 á vefsíðu", "priorExcerpt": "Haraldr konungr", "sourceFormAsRead": "konungr", "sourceFormHandling": "normalized-old-norse-not-runic-transliteration", "quoteAsRead": "Haraldr konungr bað gera kuml þessi ept Gorm, fôður sinn", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Konungstitill Haralds í samræmdum fornnorrænum texta áletrunarinnar.", "languageStage": "Samræmd fornnorræna á vefsíðu; danskur rúnasteinn, ekki forníslensk handritsheimild.", "editionYear": null, "witness": { "id": "DR 42", "dateLabel": "um 965 e.Kr.", "approximateYear": 965, "retainedSearchRange": [ 950, 980 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "DR42_DATE", "DR42_CATALOGUE" ], "writingPlace": null, "monumentSite": "Jelling, Danmörk" }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Fyrri Nationalmuseet-tengill svaraði 404. Nýjar opnaðar heimildir eru skráðar sérstaklega; eldri tengill er varðveittur í previousClaim." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-drottning", "word": "drottning", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-drottning", "word": "drottning", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Kvenkyns þjóðhöfðingi eða eiginkona konungs.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-ing", "word": "þing", "category": "Samfélag og ferðir", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-ing", "word": "þing", "category": "Samfélag og ferðir", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Samkoma eða stofnun sem fjallar um sameiginleg málefni.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "aþingi — þing", "lemma": "þing", "concepts": [ "noun-ing" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Útgáfan sýnir aþingi, þ.e. á þingi.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 49 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "aþingi" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context-with-form-note", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor. Fyrri stakur textabútur krefst skýringar á orðskiptingu eða línumerki.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 49 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 49, "priorExcerpt": "aþingi", "sourceFormAsRead": "aþin│gi", "sourceFormHandling": "line-marker-removal-in-prior-claim", "priorExcerptLiteralSubstring": false, "quoteAsRead": "Hvat er │ meþ asom\nhvat er meþ alfom\ngnyr allr iotvn heimr\nęsir ro aþin│gi\nstynia dvergar\nfyr stein dvrom\nveɢ bergs visir\nv. e. e. h.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Þing/samkoma ása; samritunin aþin│gi er birt í útgáfunni.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Útgáfan birtir aþin│gi. Fyrra excerpt aþingi hefur fellt út línumerkið │; halda ber báðum framsetningum aðgreindum." }, { "id": "noun-or", "word": "orð", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-or", "word": "orð", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Eining tungumáls sem ber merkingu eða málfræðilegt hlutverk.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "orð — orð", "lemma": "orð", "concepts": [ "noun-or" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 27 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "orð" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 27 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 27, "priorExcerpt": "orð", "sourceFormAsRead": "orð", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þorr eiɴ │ þar var\nþrvngin moði\nhann sialdan sitr\ner hann slict vm fregn\nage│ngoz eiðar\norð oc sęri\nmál ꜹll megin lig\ner amedal fóro. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Orð og heit/samkomulag sem gengið er á í samhengi við eiða.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Samhengið tengir orð við eiða og heit; málfræðilega nútímaskilgreiningin er sjálfstæð ritstjórnarskýring." }, { "id": "noun-nafn", "word": "nafn", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-nafn", "word": "nafn", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Heiti sem auðkennir einstakling, stað eða hlut.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "nꜹfn — nafn", "lemma": "nafn", "concepts": [ "noun-nafn" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Nútímauppflettiorð er aðgreint frá formi í útgáfunni.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "nꜹfn" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 6 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 6, "priorExcerpt": "nꜹfn", "sourceFormAsRead": "nꜹfn", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þa gen│gengo regin oll\narꜹk stola\ngiɴhęilog god\noc vm þat gęttvz │\nnott oc niþiom\nnꜹfn vm gafo\nmorgin heto\noc miðian dag\nvn│dorn oc aptan\nárom at telia.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Nöfn sem gefin eru nótt og tímabilum.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-mal", "word": "mál", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-mal", "word": "mál", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Tungumál, viðfangsefni eða mæling, eftir samhengi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "mál — mál", "lemma": "mál", "concepts": [ "noun-mal" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Í þessu samhengi er vísað til mála eða skuldbindinga, ekki sjálfkrafa til tungumáls.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 27 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "mál" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 27 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 27, "priorExcerpt": "mál", "sourceFormAsRead": "mál", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Þorr eiɴ │ þar var\nþrvngin moði\nhann sialdan sitr\ner hann slict vm fregn\nage│ngoz eiðar\norð oc sęri\nmál ꜹll megin lig\ner amedal fóro. │", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Mál/samkomulag sem farið er á bak við í samhengi eiða; ekki einfaldlega tungumál.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Dæmið styður orð í samhenginu eiðar, orð og samkomulag. Ekki nota sem sönnun fyrir öllum nútímamerkingum skýringarinnar." }, { "id": "noun-tal", "word": "tal", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-tal", "word": "tal", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Töluð tjáning; einnig talning eftir samhengi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hljo", "word": "hljóð", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hljo", "word": "hljóð", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Sveifla sem getur borist til eyrna og skynjast sem heyrn.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Dagsett handritsvitni skráð eftir útgáfu. Elsta þekkta notkun og sögulegur ritunarstaður eru ekki staðfest.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-VOL" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-VOL", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Völuspá", "name": "Konungsbók eddukvæða: Völuspá, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Völuspá II: sérstaklega merkt Cod. reg. Nr. 2365, 4to; vísur 1–56, valin orð", "source_urls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Handritssértæk uppskrift Bugges ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "39 uppflettiorð tengd birtum orðmyndum. Vísunúmer eru eftir Völuspá II hjá Bugge og geta verið önnur en í samsettum nútímaútgáfum. Stafsetning, bil og sértákn fylgja birtri vefuppskrift, sem getur sjálf þarfnast samanburðar við ljósmynd. Engin bein lína er dregin milli þessa handrits og annarra menningarheima." }, "wordEvidence": { "form": "Hliods — hljóð", "lemma": "hljóð", "concepts": [ "noun-hljo" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd samkvæmt uppskrift Bugges af Konungsbók; ekki ný lestur okkar úr handritsmynd. Í upphafi kvæðisins er beðið um hljóð, þ.e. hlustun eða þögn.", "source_locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 1 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "Hliods" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "VOL", "recordId": "GKS-2365-VOL", "sourceUrl": "https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1_II_(Bugge)", "locator": "Völuspá II, Cod. reg. 2365, vísa 1 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 1, "priorExcerpt": "Hliods", "sourceFormAsRead": "Hliods", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Hliods bið ec\nallar kindir\nmeiri oc miɴi\nmavgo │ heimdallar\nvilðo at ec ualfꜹþr\nuel fyr telia\nforn │ spioll fíra\nþꜹ er fremst um man.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hljóð í beiðni um þögn eða hlustun; ekki eingöngu hljóðbylgja.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false, "semanticCautionIs": "Nútímaskýring gagnasafnsins um heyranlega sveiflu nær ekki ein og sér utan um beiðni vísunnar um hljóð/hlustun." }, { "id": "noun-stafur", "word": "stafur", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-stafur", "word": "stafur", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Rittákn eða langur mjór hlutur, eftir samhengi.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "stafi — stafur", "lemma": "stafur", "concepts": [ "noun-stafur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar. Stafi stendur hér í samhengi við rúnir og ristingu; vísan lýsir ekki tölulyklinum 1–9.", "source_locator": "Hávamál, vísa 142 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "stafi" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 142 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 142, "priorExcerpt": "stafi", "sourceFormAsRead": "stafi", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Rvnar mvnt þv finna\noc raðna stafi,\nmioc stóra stafi,\nmioc stinna stafi,\ner fáþi fimbvlþvlr\noc gorðo ginnregin\noc reist hroptr rꜹgna.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Stafir í nánu samhengi við rúnir og ristingu; ekki sönnun fyrir tölulykli.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-tala", "word": "tala", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-tala", "word": "tala", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hugtak sem lýsir fjölda, stærð eða röð.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-mynd", "word": "mynd", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-mynd", "word": "mynd", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Sjónræn framsetning eða útlit einhvers.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "needs-attestation", "reasonIs": "Engin tengd orðvitnisfærsla með tilvitnun, staðvísi og dagsettu vitni fannst í fyrirliggjandi research-nouns/ancient-evidence-gögnum. Þetta segir ekki að orðið vanti í fornum textum. Engin víðtæk ný heimildaleit var gerð að þessu orði í MK-024.", "sourceUrls": [], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Almennir orðabókartenglar, leitarleiðir og óyfirfarinn OCR-texti teljast ekki staðfest ritspor." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-minni", "word": "minni", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-minni", "word": "minni", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Hæfni til að varðveita og rifja upp upplýsingar.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "needs-attestation", "note": "Stutt ritstjórnarskýring, ekki full orðabókargrein. Elsta dæmi, orðsifjar og staðsetning bíða heimildavinnu." }, "registeredEvidence": [] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "supplemental-attestation-available", "reasonIs": "Engin ritsporsfærsla er tengd minni í fyrirliggjandi 100 orða skrá. MK-023 staðfesti hins vegar nafnorðið minni í Forræðu Strengleika, prentaðri útgáfu 1850, bls. 2. Dæmið fylgir sem viðbót, án þess að fyrri claim sé yfirskrifuð.", "sourceUrls": [ "https://wikisource.org/wiki/Strengleikar,_eða_Lioðabók/Forræða", "https://wikisource.org/wiki/Page:Strengleikar,_eða_Lioðabók.djvu/26", "https://wikisource.org/wiki/Index:Strengleikar,_eða_Lioðabók.djvu" ], "checkedEvidence": [], "supplementalEvidence": [ { "sourceId": "MINNI", "sourceUrl": "https://wikisource.org/wiki/Strengleikar,_eða_Lioðabók/Forræða", "pageUrl": "https://wikisource.org/wiki/Page:Strengleikar,_eða_Lioðabók.djvu/26", "locator": "Forræða, prentuð bls. 2, málsgrein sem hefst „Oc fyrir þui ihugaða ec“; lok fyrirmæla um að telja fram ljóðin", "sourceFormAsRead": "minni", "quoteAsRead": "þau er ec vil at visu fram telia. oc engum glœyma af þui er ec ma minni minu a koma.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun á merkingu í þessu samhengi: minni sem hæfni til að muna eða rifja upp. Mælandinn vill telja fram ljóð sem hann hefur heyrt og ekki gleyma því sem hann getur kallað fram í minni sínu.", "languageStage": "Fornnorrænn texti í 1850-útgáfu. Formálinn kallar verkið norræna þýðingu úr frönsku („let norrœna or volsko male“); nánari mállýskuflokkun ekki staðfest í þessari athugun.", "editionYear": 1850, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "kind": "printed-edition", "id": "Strengleikar, prentútgáfa 1850", "dateLabel": "1850 (prentvitni)", "year": 1850, "manuscriptDate": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false, "checkedInTask": "MK-023", "attestationId": "minni-strengleikar-forraeda-p2" } ], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Handritsvitni og aldur þess eru óstaðfest.", "Nákvæm mállýskumerking (fornnorska/forníslenska) er ekki fest án sterkari frumheimildar.", "Bókarfærslan hefur óheppilegan hlutverksreit fyrir Keyser/Unger; titilsíðan þarf yfirferð ef skrá á fullkomna bókfræðifærslu." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false }, { "id": "noun-hugur", "word": "hugur", "category": "Mál og hugsun", "previousClaim": { "nounEntry": { "id": "noun-hugur", "word": "hugur", "category": "Mál og hugsun", "pos": "nafnorð", "language": "Íslenska", "lang": "is", "definitionIs": "Heiti yfir hugsun, skynjun og innri reynslu.", "review": "editorial-definition", "historical_status": "edition-attested", "note": "Orðvitni úr Hávamálum samkvæmt Bugge 1867. Elsta notkun og orðsifjar eru ekki staðfest með þessu dæmi.", "attestation_ids": [ "GKS-2365-HAV" ] }, "registeredEvidence": [ { "recordMetadata": { "id": "GKS-2365-HAV", "catalogue_id": "GKS 2365 4to · Hávamál", "name": "Konungsbók eddukvæða: Hávamál, orðvitni", "region": "iceland", "region_label": "Íslenskt handrit · nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "date_start": 1250, "date_end": 1300, "date_label": "Síðari hluti 13. aldar · um 1270", "date_note": "1250–1300 er gróft leitarsvið fyrir síðari hluta 13. aldar; handritið er talið frá um 1270. Útgefna uppskriftin er frá 1867. Þetta er ekki aldur kvæðisins eða upphaf orðanna.", "language": "Forníslenska", "script": "Latínuletur", "material": "Skinnhandrit", "evidence_kind": "manuscript", "place": "Nákvæmur ritunarstaður óþekktur", "provenance_status": "origin-unknown", "map_place": null, "findspot": "Ekki fornleifafundur; ferill bókarinnar fyrir 1643 er óþekktur samkvæmt Árnastofnun.", "writing_place": "Óþekktur. Ekki ályktaður út frá tungumáli eða núverandi safni.", "current_collection": "Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík", "current_map_place": { "lon": -21.94, "lat": 64.14, "role": "núverandi varðveisluborg: Reykjavík", "certainty": "city-approximation" }, "earliest_claim": "Dæmi úr einu miðaldahandriti; ekki fullyrt elsta ritspor neins þessara orða.", "source_locator": "Bugge 1867, Hávamál; valdar vísur 3–142", "source_urls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "source_labels": [ "Bugge 1867: Hávamál ↗", "Árnastofnun: aldur og ný útgáfa ↗", "Árnastofnun: handrit og flettibók ↗" ], "claim_status": "edition-reviewed", "reviewed_at": "2026-10-20", "note": "Valdar orðmyndir úr birtri uppskrift Hávamála. Vísunúmer fylgja Bugge 1867. Þetta er sama handrit og Völuspárfærslan, ekki annar sjálfstæður gripur. Lestur hefur ekki verið staðfestur sjálfstætt á ljósmynd handritsins. Merkingarlíkindi við önnur tungumál sanna ekki skyldleika." }, "wordEvidence": { "form": "hvgr — hugur", "lemma": "hugur", "concepts": [ "noun-hugur" ], "status": "transcribed", "explanation": "Orðmynd úr útgáfu Bugges 1867; nútímauppflettiorð aðgreint frá orðmynd útgáfunnar.", "source_locator": "Hávamál, vísa 91 eftir tölusetningu Bugges 1867", "source_url": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "source_kind": "manuscript-specific-edition", "edition_year": 1867, "excerpt": "hvgr" } } ] }, "reviewedOn": "2026-10-25", "reviewStatus": "verified-edition-context", "reasonIs": "Fyrra orðvitni og tilgreint vísunúmer staðfest í opnaðri vefuppskrift útgáfunnar. Samhengi fylgir í niðurstöðum; þetta er ekki staðfest fyrsta ritspor.", "sourceUrls": [ "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "https://arnastofnun.is/is/utgefid-efni/rafraen-utgafa-konungsbokar-eddukvaeda", "https://arnastofnun.is/is/flettibok-konungsbok-eddukvaeda" ], "checkedEvidence": [ { "sourceId": "HAV", "recordId": "GKS-2365-HAV", "sourceUrl": "https://etext.old.no/Bugge/havamal.html", "locator": "Hávamál, vísa 91 eftir tölusetningu Bugges 1867", "stanza": 91, "priorExcerpt": "hvgr", "sourceFormAsRead": "hvgr", "sourceFormHandling": "as-displayed", "priorExcerptLiteralSubstring": true, "quoteAsRead": "Bert ec nv męli,\nþviat ec bęði veit,\nbrigðr er karla hvgr konom;\nþa ver fegrst melom,\ner ver flast hyggiom,\nþat tęlir horsca hvgi.", "contextMeaningIs": "Okkar túlkun: Hugur og fyrirætlanir í kynjuðu ástarsamhengi.", "languageStage": "Forníslenska", "editionYear": 1867, "editionDateKind": "publication-year", "witness": { "id": "GKS 2365 4to", "dateLabel": "um 1270; síðari hluti 13. aldar", "approximateYear": 1270, "retainedSearchRange": [ 1250, 1300 ], "searchRangeIsExactDating": false, "dateSourceIds": [ "GKS_DATE", "GKS_PROVENANCE" ], "writingPlace": null }, "compositionDate": null, "directImageReading": false } ], "supplementalEvidence": [], "definitionReview": "Fyrri ritstjórnarskýring varðveitt; ekki full orðabókar- eða orðsifjayfirferð.", "earliestClaimStatus": "not-established", "originClaimStatus": "not-investigated", "workCompositionDate": null, "limitsIs": [ "Afmörkuð yfirferð á fyrirliggjandi úrtaki; engin tæmandi leit að elsta dæmi.", "Útgáfuár, handrits-/gripsaldur og uppruni orðs eru aðskilin.", "Engin bein handrits- eða rúnamynd lesin í þessari lotu.", "Rafræn uppskrift Buggesútgáfu lesin; leturáherslur/uppleysingar skammstafana varðveitast ekki allar í hreinum texta. Nákvæm handritslína ekki kolluð." ], "searchedOutsideRegisteredSources": false } ], "crossCuttingFindings": [ { "id": "stale-research-note", "severity": "documentation", "file": "data/research/ATTESTATIONS-2026-10-20.md", "findingIs": "Skjalið segir 40 af 100 með vitni og 60 án. Núverandi gagnaskrár innihalda 61/39. Þetta er fyrri stöðulýsing, ekki núverandi talning." }, { "id": "status-by-link-presence", "severity": "model", "file": "assets/research-nouns.js", "findingIs": "Viðmótið telur orð með vitni eftir tilvist word_evidence/concepts-tengingar. Tilvist tengingar sannar ekki að heimild hafi verið opnuð eða samhengismerking yfirfarin. Ný reviewStatus þarf sjálfstæðan meðhöndlun." }, { "id": "dalur-segmentation", "severity": "precision", "entryId": "noun-dalur", "findingIs": "dala er hluti af idala í tilgreindri uppskrift; varðveita frumframsetningu og skýra orðskiptingu." }, { "id": "thing-line-marker", "severity": "precision", "entryId": "noun-ing", "findingIs": "Tilgreind uppskrift birtir aþin│gi; aþingi hefur línumerki fellt út. Þetta rýrir ekki lemmutengingu en er ekki alveg óbreytt tilvitnun." }, { "id": "modern-definition-versus-historical-context", "severity": "semantic", "entryIds": [ "noun-hljo", "noun-mal", "noun-or", "noun-jo", "noun-tunga" ], "findingIs": "Nútímaskýring og merking í gömlu dæmi eru aðskildar. Hljóð sem beiðni um hlustun, mál/orð í eiðasamhengi og þjóð sem almenningur þurfa samhengismerkingu." }, { "id": "jelling-dead-link", "severity": "source-link", "findingIs": "Fyrri en.natmus.dk Jelling-steinstengill og tvær skyldar síður skiluðu 404. SLKS-frumútgáfa 2011 og safnhlutur í Nara to Norwich voru opnuð og styðja aldur um 965." }, { "id": "same-manuscript-not-independent-witnesses", "severity": "method", "findingIs": "Völuspár- og Hávamálafærslurnar vísa í sama handritið, GKS 2365 4to, ekki tvo sjálfstæða varðveitta gripi." }, { "id": "dates-not-word-origins", "severity": "method", "findingIs": "Um 1270 er aldursmat handrits; 1867 útgáfuár. Um 965 er aldur DR42. 1850 er aðeins staðfest útgáfuár Strengleika í viðbót minni." } ], "acceptanceCriteria": [ { "criterion": "Allir 100 upprunalegir ID/orð varðveittir og yfirfarnir", "status": "passed" }, { "criterion": "Fyrri nounEntry og tengd heimildafulllyrðing varðveitt óbreytt", "status": "passed" }, { "criterion": "Hver færsla hefur reviewStatus, rök, skoðaðar heimildir eða skýra heimildareyðu", "status": "passed" }, { "criterion": "Öll 61 fyrirliggjandi ritspor staðfest í opnuðum útgefnum texta", "status": "passed-with-form-notes" }, { "criterion": "Útgáfuár aðgreint frá handrits-/gripsaldri og samningstíma", "status": "passed" }, { "criterion": "Almennir orðabókartenglar ekki taldir ritspor", "status": "passed" }, { "criterion": "Öll 100 nafnorð hafa staðfest ritspor", "status": "not-met", "reasonIs": "38 eru enn án staðfests dæmis í þessari yfirferð; minni hefur viðbót með óstaðfestu handritsvitni." }, { "criterion": "Elsta þekkta notkun allra 100 staðfest", "status": "not-met-not-in-scope" }, { "criterion": "Beinn handrits- eða rúnalestur staðfestur", "status": "not-met-not-in-scope" }, { "criterion": "Innleiðing, birting og viðmótspróf", "status": "not-run", "reasonIs": "Rannsókn aðeins; engin repo-breyting eða útgáfa framkvæmd." } ], "failedSources": [ { "url": "https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-monuments-at-jelling/the-jelling-stone/", "status": "404" }, { "url": "https://natmus.dk/historisk-viden/danmark/oldtid-indtil-aar-1050/vikingetiden-800-1050/monumenterne-i-jelling/jellingstenen/", "status": "404" }, { "url": "https://en.natmus.dk/historical-knowledge/denmark/prehistoric-period-until-1050-ad/the-viking-age/the-monuments-at-jelling/jelling-and-the-new-faith/", "status": "404" } ], "validation": { "dataAndBrowserAssetEqual": true, "ancientDataAndBrowserAssetEqual": true } }